Nikola Tesla

Wygląd przypnij ukryj Nikola TeslaНикола Тесла
Ilustracja
Nikola Tesla (ok. 1896)
Data i miejsce urodzenia

10 lipca 1856
Smiljan, Cesarstwo Austrii (obecnie Chorwacja)

Data i miejsce śmierci

7 stycznia 1943
Nowy Jork, USA

Specjalność: elektrotechnika, radiotechnika
Alma Mater

Politechnika w Grazu
(nie ukończył)

Instytucja

Tesla Electric Light & Manufacturing

Faksymile
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Świętego Sawy (Serbia) Wielki Oficer Orderu Świętego Sawy (Serbia) Krzyż Wielki Orderu Orła Białego (Serbia) Krzyż Wielki Orderu Korony Jugosłowiańskiej Krzyż Wielki Orderu Daniły I (Czarnogóra)Order Lwa Białego I klasy (Czechosłowacja)
Nagrody

Elliott Cresson Medal (1894)
Medal Edisona (1916)
John Scott Medal (1934)
Medal Uniwersytetu Paryskiego (1937)
Medal Uniwersytetu Świętego Klemensa z Ochrydy w Bitoli (1939)

Nikola Tesla, serb. Никола Тесла (ur. 10 lipca 1856 w Smiljanie, zm. 7 stycznia 1943 w Nowym Jorku) – serbsko-amerykański inżynier pochodzący z Chorwacji; elektrotechnik, radiotechnik i wynalazca.

Tesla był konstruktorem wielu urządzeń do wytwarzania i wykorzystania prądu przemiennego, konkurując skutecznie z Thomasem A. Edisonem, który uznawał tylko prąd stały.

Był autorem blisko 300 patentów, które chroniły jego 125 wynalazków w 26 krajach (spotykana informacja o ponad 700 patentach jest sprzeczna z danymi literaturowymi), głównie rozmaitych urządzeń elektrycznych, wśród nich są silnik elektryczny i prądnica prądu przemiennego, autotransformator, dynamo rowerowe, radio, elektrownia wodna (na wodospadzie Niagara), bateria słoneczna, turbina talerzowa i transformator Tesli (rezonansowa cewka wysokonapięciowa).

Tesla stworzył m.in. jedne z pierwszych urządzeń zdalnie sterowanych drogą radiową. Początkowo za twórcę radia uważano Guglielma Marconiego, jednak w 1943 Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych przyznał prawa patentowe Tesli. Rozprawa rozstrzygnęła się po śmierci wynalazcy, przez co powszechnie za twórcę radia uznaje się Marconiego, mimo iż przyznał się on do wykorzystania wcześniejszych prac Tesli w zbudowaniu radia.

W 1916 został wyróżniony Medalem Edisona „za wybitne osiągnięcia we wczesnych pracach nad prądem wielofazowym i wielkiej częstotliwości”.

Życiorys

Dzieciństwo i młodość

Pomnik i dom rodzinny Nikoli Tesli we wsi Smiljan

Nikola Tesla urodził się w serbskiej rodzinie we wsi Smiljan w Chorwacji, ówcześnie należącej do monarchii austriackiej. Był synem prawosławnego kapłana Milutina Tesli i Georginy Mandić (nazywanej Dziuką). Jego ojciec chciał, aby Nikola również został duchownym, jednak na skutek nacisku miejscowego nauczyciela, który wystarał się o stypendium dla Nikoli, został on ostatecznie wysłany na studia inżynierskie na Politechnikę w Grazu. Na uczelni zwrócił na siebie uwagę profesora elektrotechniki, który pomógł mu podjąć pracę w urzędzie telegraficznym w Budapeszcie. Prawdopodobnie tam Tesla wpadł na pomysł konstrukcji obrotowego silnika na prąd przemienny, który mógłby być też prądnicą. Gdy urząd telegraficzny został sprzedany, Tesla pojechał do Paryża, gdzie podjął pracę w Continental Edison Company, francuskiej firmie produkującej prądnice, silniki i oświetlenie w oparciu o patenty Thomasa A. Edisona. Szybko uzyskał opinię osoby, która jest w stanie rozwiązać każdy problem. Jednak gdy naprawił instalację na stacji kolejowej w Strasburgu i tym samym uratował dobre imię firmy, nie dostał za swą pracę należytej zapłaty, złożył wymówienie i za radą przyjaciela udał się do Stanów Zjednoczonych, aby spotkać się z Edisonem. Sam kierownik zakładu Continental Edison Company, Charles Batchelor, napisał list polecający Teslę Edisonowi o treści: „Drogi Panie Edison: znam dwóch wielkich ludzi i Pan jest jednym z nich. Drugim zaś ten młody człowiek, który stoi przed Panem!”.

Początek pracy w USA

Podczas pierwszego spotkania w laboratorium Edisona, Tesla był pod wrażeniem wielkiego wynalazcy. Dzięki swoim dokonaniom w Europie i dobrym rekomendacjom dostał posadę w laboratorium Edisona. Nie była to dla Tesli wymarzona praca, lecz w ciągu kilku tygodni nadarzyła się okazja i mógł zaprezentować swoje niesamowite umiejętności. Dostał awans i otrzymał od Edisona zlecenie, aby doprowadził do poprawy wydajności generowania prądu w elektrowniach Thomasa A. Edisona. Edison obiecał, że jeśli wydajność elektrowni wzrośnie o 50%, Tesla otrzyma 50 000 dolarów nagrody. Wykonanie tego zadania zajęło Tesli prawie cały rok, po czym zaproponował Thomasowi Edisonowi przejście w jego elektrowniach na produkcję prądu przemiennego (wytwarzały one wtedy prąd stały), co pozwoliłoby poprawić ich wydajność o kolejne 50%. Edison z niewyjaśnionych do dzisiaj przyczyn nie akceptował prądu przemiennego i nie zapłacił Tesli należnego wynagrodzenia, wskutek czego Tesla zrezygnował z pracy. Przez następny rok, od wiosny 1886 r. do wiosny 1887 r. Tesla musiał się podejmować rozmaitych prac, aby mieć za co przeżyć. Gdy pracował jako kopacz rowów, udało mu się nawiązać kontakt z właścicielami Western Union Telegraph Company, którzy pomogli mu założyć Tesla Electric Light Company.

Tesla Electric Light Company i walka o prąd przemienny

W laboratoriach swojej firmy Tesla opracował podstawy generowania i przesyłu prądu przemiennego, które są stosowane do dzisiaj na całym świecie, i stworzył projekty urządzeń zasilanych bezpośrednio prądem przemiennym, m.in. silnik elektryczny. Następnie z pomocą George’a Westinghouse’a zbudował pierwszą elektrownię prądu przemiennego i linię przesyłową, która zasilała elektryczne oświetlenie wszystkich stacji kolejowych Western Union na północnym wschodzie USA.

Zaskoczony sukcesem Tesli, Edison rozpoczął kampanię na temat rzekomego niebezpieczeństwa stosowania prądu przemiennego. Jednakże fakty mówiły same za siebie i instalacje Tesli zaczęły powoli przejmować rynek produkcji i przesyłu prądu elektrycznego w USA, aż w końcu władze General Electric wymusiły na Tesli sprzedaż patentów na urządzenia prądu przemiennego, a na Edisonie przejście wszystkich jego elektrowni na nowy system. Ostateczny kres elektrowni prądu stałego zapoczątkował kolejny wynalazek Tesli – turbina wodna, która generowała prąd przemienny w oparciu o energię przepływu wody w rzekach.

Prąd przemienny i silnik indukcyjny

Opracowanie silnika

Pod koniec 1886 roku Tesla spotkał Alfreda S. Browna, inspektora Western Union, i nowojorskiego adwokata Charlesa F. Pecka. Obaj mężczyźni mieli doświadczenie w zakładaniu firm, promowaniu wynalazków i patentów skierowanych na zysk finansowy. Opierając się na nowych pomysłach Tesli na sprzęt elektryczny, w tym na pomysł silnika termo-magnetycznego, zgodzili się na wsparcie finansowe i patentowanie wynalazcy. Wspólnie utworzyli firmę Tesla Electric Company w kwietniu 1887 roku, z umową, według której zyski z patentów dzielono: 1/3 dla Tesli, 1/3 na Pecka i Browna oraz 1/3 na sfinansowanie rozwoju. Założyli laboratorium dla Tesli przy Liberty Street 89 na Manhattanie, gdzie pracował on nad ulepszaniem i rozwojem nowych typów silników elektrycznych, generatorów i innych urządzeń.

Nikola Tesla w swoim laboratorium, około 1899

W 1887 r. Tesla opracował silnik indukcyjny zasilany prądem przemiennym, który szybko rozwijał się w Europie i Stanach Zjednoczonych wskutek łatwości przesyłania na duże odległości dzięki transformacji na wysokie napięcie. Silnik wykorzystał prąd wielofazowy, który wytwarzał wirujące pole magnetyczne, aby obracać silnikiem (Tesla twierdził, że idea ta powstała w 1882 r.). Ten innowacyjny silnik elektryczny, opatentowany w maju 1888 r., był prostą konstrukcją samoczynnego rozruchu, która nie wymagała komutatora, co pozwalało uniknąć iskrzenia, częstej konserwacji i wymiany szczotek.

Wraz z opatentowaniem silnika Peck i Brown reklamowali silnik, rozpoczynając od niezależnych testów w celu sprawdzenia, czy jest poprawa funkcjonalna, a następnie wydając komunikaty prasowe wysyłane do publikacji technicznych. Fizyk William Arnold Anthony (który testował silnik) i redaktor magazynu Electric World Thomas Commerford Martin zorganizowali dla Tesli demonstrację silnika prądu zmiennego 16 maja 1888 r. w American Institute of Electrical Engineers. Inżynierowie pracujący dla Westinghouse Electric & Manufacturing Company zgłosili George’owi Westinghouse’owi, że Tesla ma sprawny silnik prądu zmiennego i powiązany system zasilania – coś, czego Westinghouse potrzebował do systemu prądu przemiennego, który już wprowadził na rynek. Westinghouse zastanawiał się nad uzyskaniem patentu na podobny do komutatora silnik indukcyjny z wirującym polem magnetycznym opracowany w 1885 r. i zaprezentowany w artykule w marcu 1888 r. przez włoskiego fizyka Galileo Ferrarisa, ale zdecydował, że patent Tesli prawdopodobnie podbije rynek.

W lipcu 1888 roku Brown i Peck wynegocjowali umowę licencyjną z George’em Westinghouse’em na silnik indukcyjny wielofazowy Tesli i projekty transformatorów za 60 000 USD w gotówce i akcjach oraz honorarium w wysokości 2,50 USD od mocy równej koniowi mechanicznemu wyprodukowanych silników. Westinghouse zatrudnił Teslę na okres jednego roku za miesięczne uposażenie 2000 USD (54 500 USD w dzisiejszych dolarach) jako konsultanta w laboratoriach Pittsburgha Westinghouse Electric & Manufacturing Company.

W ciągu tego roku Tesla pracował w Pittsburghu, pomagając stworzyć system prądu zmiennego do zasilania tramwajów w mieście. Stwierdził, że był to frustrujący okres z powodu konfliktów z innymi inżynierami Westinghouse w kwestii najlepszego sposobu wdrożenia zasilania prądem przemiennym. Silnik indukcyjny Tesli może działać tylko ze stałą prędkością i nie udało się uzyskać prostego sposobu zmiany prędkości obrotowej silnika, przez co zrezygnowano z rozwiązania Tesli. Zamiast tego wykorzystali silnik prądu stałego.

Zamieszanie na rynku

Demonstracja silnika indukcyjnego Tesli i późniejsze udzielenie patentu dla Westinghouse w 1888 r. nastąpiło w czasie ekstremalnej konkurencji między firmami elektrycznymi. Trzy duże firmy, Westinghouse, Edison i Thompson-Houston, próbowały rozwijać się w kapitałochłonnym biznesie, jednocześnie podcinając się finansowo. Odbyła się nawet kampania propagandowa „Wojna prądów” z Edison Electric, próbującą twierdzić, że ich system prądu stałego był lepszy i bezpieczniejszy niż system prądu przemiennego Westinghouse. Rywalizacja na tym rynku oznaczała, że Westinghouse nie będzie miał gotówki ani zasobów inżynieryjnych, aby od razu rozwinąć silnik Tesli i powiązany system wielofazowy.

Dwa lata po podpisaniu kontraktu Tesli Westinghouse Electric wpadł w kłopoty. Bliski upadku Barings Bank w Londynie wywołał panikę finansową w 1890 roku, powodując, że inwestorzy zażądali spłat swoich pożyczek od W.E. Nagły brak gotówki zmusił firmę do refinansowania swoich długów. Nowi kredytodawcy zażądali, aby Westinghouse ograniczył wydatki, które wydawały się nadmierne, na zakup innych firm, badań i patentów, w tym za licencję na silnik w umowie Tesli. Akurat wtedy silnik indukcyjny Tesli okazał się nieskuteczny i utknął w fazie rozwoju. Westinghouse płacił gwarantowaną tantiemę w wysokości 15 000 $ rocznie, chociaż przypadki eksploatacji silnika były rzadkie, a wielofazowe systemy zasilania potrzebne do jego zasilania były jeszcze rzadsze. Na początku 1891 r. George Westinghouse wyjaśnił swoje finansowe trudności Tesli w ostrych słowach, mówiąc, że gdyby nie spełnił wymagań swoich pożyczkodawców, nie miałby już kontroli nad Westinghouse Electric, a Tesla musiałby „poradzić sobie z bankierami”, aby spróbować odebrać przyszłe tantiemy. Korzyści płynące z tego, że Westinghouse nadal będzie kierował pracami nad silnikiem prawdopodobnie wydawały się Tesli oczywiste i zgodził się zwolnić spółkę z klauzuli opłaty licencyjnej. Sześć lat później Westinghouse zakupił patent Tesli za ryczałtową opłatę 216 000 $ w ramach umowy o podziale patentów podpisanej z General Electric (spółka utworzona w wyniku połączenia Edison i Thompson-Houston w 1892 r.).

Był to czas największej popularności Tesli. Nazywano go „Czarodziejem”, mówiono, że jest większy od Edisona.

„Gdy pan Tesla mówi o problemach elektrycznych, nad którymi pilnie pracuje, staje się postacią wręcz fascynującą. Z tego co mówi, nie sposób zrozumieć ani jednego słowa. Dzieli czas na miliardowe części sekundy i wytwarza energię wystarczającą na wykonanie ogółu pracy w całych Stanach Zjednoczonych. Wierzy, że elektryczność pozwoli rozwiązać kwestię zatrudnienia (…). Wedle teorii pana Tesli jest rzeczą pewną, że w przyszłości najcięższą pracą będzie wciskanie elektrycznych guzików” – napisał w 1894 roku amerykański dziennikarz Arthur Brisbane.

Radio i przegrana z Marconim

Muzeum Nikoli Tesli w Belgradzie

Po opublikowaniu przez Maxwella teorii elektromagnetyzmu Tesla wpadł na pomysł konstrukcji cewki wysokonapięciowej i następnie zauważył, że wysyła ona bardzo silne fale elektromagnetyczne. Zaczął pracować nad urządzeniem, które mogłoby te fale odbierać. Początkowo chciał na tej podstawie skonstruować urządzenia do przesyłu prądu elektrycznego bez użycia przewodów, lecz później wpadł na pomysł skonstruowania urządzenia do przesyłu za pomocą tych fal dźwięku. Patent na to urządzenie był gotowy w 1900 r., jednak ubiegł go w tym o kilka dni Marconi.

Tesla walczył z Marconim o patent na radio, dowodząc, że wynalazek Marconiego stosuje bez jego zgody wcześniej opatentowaną przez Teslę cewkę, ale długie procesowanie się doprowadziło Teslę do bankructwa. Ostatecznie dobił Teslę fakt przyznania Marconiemu Nagrody Nobla za skonstruowanie radia, mimo iż korzystał on przy tym z teorii stworzonych przez Teslę. Ostatecznie odwołanie Tesli w sprawie patentu na radio do sądu najwyższego USA zostało wygrane już po śmierci samego Tesli w 1943 r.

Początki robotyki i pilot radiowy

Pomnik Tesli niedaleko Wodospadu Niagara autorstwa Frano Kršinicia

Ostatnim pomysłem Tesli była konstrukcja maszyny, która mogłaby być zdalnie sterowana radiowo i wykonywać rozmaite czynności automatycznie. Najpierw Tesla opatentował pierwszego na świecie pilota radiowego, a następnie stworzył całą grupę urządzeń – maszynę kroczącą, maszynę latającą i maszynę pływającą, którymi mógł sterować zdalnie za pomocą swojego pilota. Kolejnym pomysłem było wmontowanie urządzeń sterujących z pilota do maszyny kroczącej, zaopatrzenie jej w czujniki i wreszcie „puszczenie wolno” – na skutek czego powstał pierwszy na świecie robot mobilny.

Wolna energia

Koncepcja wolnej energii była rodzajem obsesji Tesli, który pod koniec życia wykorzystywał każdą wolną chwilę na jej poszukiwanie.

Tesla twierdził: (…) ujarzmiłem promienie kosmiczne i sprawiłem, by służyły jako napęd (…). Ciężko pracowałem nad tym przez ponad 25 lat, a dziś mogę stwierdzić, że się udało. (cytat z 10 lipca 1931 r. z Brooklyn Eagle).

W 1901 r. opatentował odbiornik wolnej energii nazwany Aparatem do Wykorzystywania Energii Promienistej. Patent odnosi się do Słońca, jak i innych źródeł energii promienistej, jak promienie kosmiczne.

Próbował także przekształcić jednobiegunową prądnicę Faradaya w urządzenie wolnej energii. W 1889 r. uzyskał patent na maszynę dynamoelektryczną, której konstrukcję – opartą na pomyśle Faradaya – udoskonalił pod względem wydajności przez zmniejszenie oporu i odwrócenie momentu napędowego. Tesla sądził, że jeżeli da się uzyskać moment obrotowy o kierunku zgodnym – a nie przeciwnym – z kierunkiem ruchu, wówczas maszyna stanie się samowystarczalna. Chociaż nie udało mu się tego dokonać, jego ideą i ideą Faradaya zainteresowali się w latach 70. i 80. XX w. liczni badacze, między innymi Bruce De Palma – wynalazca maszyny N, mimo że już za życia Tesli udowodniono, że tego rodzaju maszyna łamałaby kilka praw fizyki, przede wszystkim zasadę zachowania energii.

Śmierć

Urna z prochami Tesli w belgradzkim muzeum poświęconym wynalazcy

Nikola Tesla zmarł 7 stycznia 1943 r. o 22:30 w prawosławne Boże Narodzenie w apartamencie nr 3327 hotelu New Yorker w Nowym Jorku. Przyczyną śmierci był zakrzep tętnicy wieńcowej. Jego zwłoki zostały znalezione przez służącą Alice Monaghan, która weszła do pokoju naukowca, ignorując wywieszkę na drzwiach mówiącą „proszę nie przeszkadzać”, powieszoną przez Teslę dwa dni przed śmiercią.

Następnego dnia siostrzeniec Tesli, Sava Kosanović, pośpieszył do pokoju wujka. Według zeznań krewnego z pokoju nieboszczyka zniknęły zapiski naukowe i czarny notatnik z kilkuset stronami, w tym z niektórymi podpisanymi „Sprawy rządowe”. Krótko potem wszystkie należące do niego przedmioty zostały skonfiskowane przez Alien Property Custodian (urząd ds. własności należącej do cudzoziemców), mimo że był pełnoprawnym obywatelem Stanów Zjednoczonych.

Parę dni po śmierci Tesli jugosłowiański rząd na uchodźstwie wydał oświadczenie podsumowujące osiągnięcia naukowca i harmonogram jego pogrzebu. 10 stycznia 1943 r. mowa napisana przez Louisa Adamicsa została odczytana w radiowej transmisji na żywo w Radio New York przez burmistrza Nowego Jorku Fiorella La Guardię. Ceremonia pogrzebowa odbyła się 12 stycznia w katedrze św. Jana na Manhattanie. W pogrzebie uczestniczyło ponad 2000 osób, w tym pogrążona w żałobie rodzina: Sava Kosanović i Nikola Trbojević. Listy z wyrazami współczucia zostały nadesłane przez wiele znanych osobistości, w tym Eleonorę Roosevelt i wiceprezydenta Henry’ego Wallace’a. Ciało Tesli zostało skremowane. Jego prochy zostały zabrane do Belgradu w 1957 r. i obecnie znajdują się w Muzeum Nikoli Tesli.

Stosunek do brata

Nikola Tesla twierdził, że jego brat (który zginął w młodości na skutek obrażeń po upadku z konia) był znacznie zdolniejszy od niego. Zdaniem Nikoli jego brat był „intelektualnym gigantem”, „uzdolnionym w nadzwyczajnym stopniu”. Nikola Tesla twierdził, że on i jego brat odziedziczyli swoje zdolności intelektualne po matce.

Pogłoski o Nagrodzie Nobla

6 listopada 1915 roku, raport wydany przez Agencje Reutera mówił o nagrodzie Nobla przyznanej Thomasowi Edisonowi i Nikoli Tesli, ale 15 listopada Agencja Reutera podała inne informacje. Laureatami Nagrody Nobla zostali Sir William Henry Bragg i William Lawrence Bragg za „ich pomoc w analizie sieci krystalicznej, używając promieniowania rentgenowskiego. Biografowie Tesli twierdzą, że ani Edison ani Tesla nie dostali nagrody Nobla z powodu ich wrogości względem siebie; obaj starali się pomniejszyć wzajemne dokonania, prawo do nagrody. Na dodatek oświadczyli, że nie odbiorą nagrody, jeśli konkurent dostanie ją pierwszy i na pewno nie wezmą pod uwagę dzielenia się nią.

Tesla w kulturze popularnej

Książki

Filmy i programy o życiu i wynalazkach Tesli

Inne

Kwestie wątpliwe

Zobacz też

Uwagi

  1. Imię Nikola było zapisywane jako Mikołaj
  2. Narodowość Tesli stała się przedmiotem sporu pomiędzy Serbami i Chorwatami. Tesla urodził się na terenie Chorwacji, jednak w rodzinie prawosławnej, co jest charakterystyczne dla Serbów i bywa dla nich definiujące. Różnice językowe między tymi narodami były wówczas płynne i powszechne było przypisywanie im wspólnego języka serbochorwackiego. Kryterium polityczno-obywatelskie również trudno zastosować, bo nie istniały wtedy niepodległe państwa Chorwatów ani Serbów. Tesla urodził się jako poddany Austrii, przekształconej w Austro-Węgry w 1867 roku, kiedy 11-letni wówczas Tesla tam dorastał. W 1884 roku, jako 28-latek, zamieszkał w USA, otrzymując później tamtejsze obywatelstwo.

Przypisy

  1. Mikołaj Tesla. „Przegląd Teletechniczny”. VI (1), s. 17–19, styczeń 1933. Warszawa: Stowarzyszenie Teletechników Polskich. 
  2. Tesla Nikola, Encyklopedia PWN  .
  3. Tesla Memorial Society of New York. . (ang.).
  4. a b SnežanaS. Šarboh SnežanaS., Nikola Tesla’s Patents, Sixth International Symposium Nikola Tesla, Belgrad, Serbia, 20 października 2006   (ang.). Brak numerów stron w książce
  5. Tesla Biography. Tesla Memorial Society of New York, 1998. .
  6. a b Nawrot, Karolczak i Jaworska 2013 ↓, s. 393.
  7. Konkretnie: uznał patent Tesli za złożony wcześniej w urzędzie patentowym https://www.pbs.org/tesla/ll/ll_whoradio.html.
  8. Nikola Tesla – GHN: IEEE Global History Network. .
  9. Przemysław Słowiński, Krzysztof K. Słowiński: Władca piorunów. Nikola Tesla i jego genialne wynalazki. Wyd. 1. Chorzów: Wydawnictwa Videograf SA, 2014, s. 26. ISBN 978-83-7835-174-0.
  10. a b c John JJ.J. O’Neill John JJ.J., Prodigal Genius: The Life of Nikola Tesla, Albuquerque, N.M.: Brotherhood of Life, 1994, ISBN 0-914732-33-1, OCLC 32407717 . Brak numerów stron w książce
  11. Przemysław Słowiński, Krzysztof K. Słowiński: Władca piorunów. Nikola Tesla i jego genialne wynalazki. Wyd. 1. Chorzów: Wydawnictwa Videograf SA, 2014, s. 79-80. ISBN 978-83-7835-174-0.
  12. a b c d e f g W. Bernard.W.B. Carlson W. Bernard.W.B., Tesla: Inventor of the electrical age, Princeton, New Jersey 2013, ISBN 978-0-691-05776-7, OCLC 820118804 . Brak numerów stron w książce
  13. Thomas ParkeT.P. Hughes Thomas ParkeT.P., Networks of Power: Electrification in Western Society, 1880-1930 str(117), JHU Press, marzec 1993, ISBN 978-0-8018-4614-4   (ang.). Brak numerów stron w książce
  14. Nmsi TradingN.T. Ltd Nmsi TradingN.T., SmithsonianS. Institution SmithsonianS., Robert Bud, Instruments of Science: An Historical Encyclopedia, Taylor & Francis, 1998, ISBN 978-0-8153-1561-2   (ang.). Brak numerów stron w książce
  15. a b JillJ. Jonnes JillJ., Empires Of Light: Edison, Tesla, Westinghouse, And The Race To Electrify The World, Random House, 2004, ISBN 978-0-375-75884-3   (ang.). Brak numerów stron w książce
  16. Fritz E.F.E. Froehlich Fritz E.F.E., AllenA. Kent AllenA., The Froehlich/Kent Encyclopedia of Telecommunications: Volume 17 – Television Technology, CRC Press, 1 grudnia 1998, ISBN 978-0-8247-2915-8   (ang.). Brak numerów stron w książce
  17. John W.J.W. Klooster John W.J.W., Icons of Invention: The Makers of the Modern World from Gutenberg to Gates, ABC-CLIO, 2009, ISBN 978-0-313-34743-6   (ang.). Brak numerów stron w książce
  18. HarrisH. William HarrisH., How did Nikola Tesla change the way we use energy?, „HowStuffWorks”, 14 lipca 2008   (ang.).
  19. MunsonM. Richard MunsonM., From Edison to Enron: The Business of Power and What It Means for the Future of Electricity. Westport, CT: Praeger, 2005 . Brak numerów stron w książce
  20. a b c Quentin R.Q.R. Skrabec Quentin R.Q.R., George Westinghouse: Gentle Genius, Algora Publishing, 2007 . Brak numerów stron w książce
  21. Robert L.R.L. Bradley Robert L.R.L., jr., Edison to Enron: Energy Markets and Political Strategies, 2011 . Brak numerów stron w książce
  22. MarcM. Seifer MarcM., Wizard: The Life And Times Of Nikola Tesla, Citadel, 1 maja 1998, ISBN 978-0-8065-3556-2   (ang.). Brak numerów stron w książce
  23. MargaretM. Cheney MargaretM., Tesla: Man Out of Time, Simon and Schuster, 2 października 2001, ISBN 978-0-7432-1536-7   (ang.). Brak numerów stron w książce
  24. ChristopherCh. Cooper ChristopherCh., Christopher Cooper, The Truth About Tesla: The Myth of the Lone Genius in the History of Innovation, 2015 . Brak numerów stron w książce
  25. Electricity, a Popular Electrical Journal ..., Electricity Newspaper Company, 1898   (ang.). Brak numerów stron w książce
  26. a b W. BernardW.B. Carlson W. BernardW.B., Tesla. Geniusz na skraju szaleństwa, tłum. Jan Szkudliński, Wydawnictwo Poznańskie, 29 lipca 2020, ISBN 978-83-66553-94-1 . Brak numerów stron w książce
  27. a b Tesla Timeline. . . (ang.).
  28. Tesla Timeline. . (ang.).
  29. My Inventions: The Autobiography of Nikola Tesla. lucidcafe.com:80. ..
  30. https://web.archive.org/web/20090323055507/http://www.serbnatlfed.org/Archives/Tesla/tesla-theeuropeanyears.htm
  31. The Nobel Prize in Physics 1915. . (ang.).
  32. Margaret Cheney, Tesla: Man Out of Time, page 245. . (ang.).
  33. Wizard: the life and times of Nikola Tesla: biography of a genius. Citadel. p. 542. ISBN 0-8065-1960-6.. . (ang.).
  34. Tesla.
  35. Seria Detektywi na kółkach. Tom 1: Skrzynia Władcy Piorunów.
  36. David Bowie jako Nikola Tesla w The Prestige – Filmweb. .
  37. Car firms disagree about electric future. BBC News. .
  38. Here’s Why Tesla Motors Is Named For A Famous Serbian Inventor, „Business Insider”   (ang.).
  39. Nicola Tesla-Thomas Edison.
  40. G.F Darwin: Edison vs Tesla. youtube.com. . (pol.).
  41. "Doktor Who" Nikola Tesla's Night of Terror (TV Episode 2020) – Full Cast & Crew , IMDb   (ang.).
  42. A.C. Greene. The Electric Auto that almost triumphed, Power Source of ’31 car still a mystery. „Dallas Morning News”, 1993-01-04. brak numeru strony
  43. FBI: We Don’t Have Tesla’s Death Ray.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Laureaci Medalu Edisona
XX wiek
XXI wiek

Ludzie upamiętnieni nazwami jednostek SI
jednostki podstawowe
jednostki pochodne
z osobnymi nazwami

Kontrola autorytatywna (osoba):Encyklopedie internetowe: