Moderus Beta (tramwaj)

W tym artykule zagłębimy się w temat Moderus Beta (tramwaj), który przykuł uwagę naukowców, ekspertów i ogółu społeczeństwa ze względu na swoje dzisiejsze znaczenie. Od swoich początków po implikacje w różnych obszarach, Moderus Beta (tramwaj) był przedmiotem debaty i badań, generując różne typy opinii i perspektyw, które wzbogacają obecną panoramę. Poprzez szczegółową analizę staramy się zapewnić czytelnikowi szeroką i kompletną wizję Moderus Beta (tramwaj), uwzględniając jej najważniejsze aspekty, aby rzucić światło na ten niezwykle interesujący temat.

Moderus Beta
Ilustracja
Moderus Beta w Poznaniu
Dane ogólne
Kraj produkcji

 Polska

Producent

Modertrans Poznań

Miejsce produkcji

Biskupice

Premiera

2011

Lata produkcji

od 2011

Dane techniczne
Liczba członów

3

Długość

28 250 mm

Szerokość

2350 mm

Wysokość

3350 mm

Prędkość maksymalna

70 km/h

Wnętrze
Niskopodłogowość

25%

Moderus Beta – jedno- lub trójczłonowe, jednoprzestrzenne, jedno- lub dwukierunkowe, częściowo niskopodłogowe tramwaje produkowane przez przedsiębiorstwo Modertrans Poznań. Są one eksploatowane w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, Poznaniu, Szczecinie, Wrocławiu, Elblągu i Grudziądzu. Wyprodukowano łącznie 162 sztuki.

Historia

Pierwsze Bety dla MPK Poznań

31 grudnia 2005 MPK Poznań, które dotychczas modernizowało tramwaje we własnym zakresie, utworzyło na bazie Zakładu Napraw Autobusów w Biskupicach spółkę córkę – Modertrans Poznań. Jednocześnie rozszerzono zakres działalności spółki o modernizację tramwajów. W początkowym okresie głównym odbiorcą modernizowanych tramwajów było MPK Poznań[1], które w latach 2006–2010 otrzymało 68 zmodernizowanych 105NaModerusów Alfa[1][2].

W 2009 roku MPK Poznań zamówiło w swojej spółce córce 4 tramwaje (z opcją na 3 kolejne) oparte na konstrukcji Moderusów Alfa, jednakże w wariancie trójczłonowym, jednoprzestrzennym. Zamówiono tramwaje jednostronne, jednokierunkowe, składające się z 2 członów wysokopodłogowych opartych na dwóch wózkach każdy oraz zawieszonego pomiędzy nimi i połączonego niepodpartymi przegubami członu środkowego, posiadającego obszar niskiej podłogi[3]. Początkowo planowano, że Moderusy Beta powstaną w ramach modernizacji tramwajów 105Na[4][5], jednakże później plany uległy zmianie i zbudowano całkowicie nowy pojazd, który jedynie był wzorowany na modelu 105Na[6]. Ostatecznie zamówienie rozszerzono do 24 egzemplarzy[7].

Kolejne zamówienia

Testy bez zamówienia

Testy poznańskiej Bety w Łodzi

8 maja 2012 do Łodzi została przewieziona jedna z poznańskich bet MF 02 AC, która na miejscu otrzymała wąskotorowe wózki pochodzące z innego tramwaju. 10 maja ta jednostka została zaprezentowana i odbyły się pierwsze jazdy próbne, a dzień później rozpoczęto testy tramwaju w ruchu liniowym. Tramwaj testowany był na liniach: 7, 9A, 11, 12 i 16A, na niektórych trasach odbyły się jedynie nocne testy bez pasażerów. Powodem testów było to, że MPK – Łódź zastanawiało się nad modernizowaniem swoich pojazdów wykorzystując doświadczenia Modertransu. 6 czerwca tramwaj wrócił do Poznania[26].

Konstrukcja

Wnętrze niskopodłogowego członu
Wnętrze wysokopodłogowego członu

Moderus Beta to tramwaj jedno- bądź trójczłonowy.

W wersji trójczłonowej środkowy człon jest niskopodłogowy, a drzwi są odskokowe otwierane na zewnątrz[27]. Jego długość wynosi 28,25 m, szerokość 2,35 m, a wysokość 3,35. Tramwaj może poruszać się z maksymalną prędkością 70 km/h[28].

Beta MF jest wyposażona w energooszczędną aparaturę z silnikami prądu przemiennego, która ułatwia odzysk i przekazywanie energii do sieci trakcyjnej[27].

Wersja szczecińska różni się od poznańskiej podwójnymi rzędami siedzeń w członach skrajnych, dodatkowymi siedzeniami w członie niskopodłogowym i systemem informacji pasażerskiej. Ponadto w członie niskopodłogowym została zamontowana wysuwana platforma ułatwiająca wjazd wózków dziecięcych i inwalidzkich[29].

Liczba członów Typ Miejsca
siedzące
Właściwości
1 MF 09 AC 26+2 [18][19]
MF 10 AC przewóz osób na wózkach klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej ładowarki USB  [30][31]
MF 11 AC BD przewóz osób na wózkach pojazd dwukierunkowy klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej ładowarki USB  [30][32]
3 MF 02 AC 30+9 przewóz osób na wózkach  [7]
MF 15 AC 62 przewóz osób na wózkach automaty biletowe  [29][33]
MF 16 AC BD 46 przewóz osób na wózkach pojazd dwukierunkowy  [11][34]
MF 19 AC 40 przewóz osób na wózkach klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej automaty biletowe ładowarki USB  [12][13][35]
MF 20 AC przewóz osób na wózkach klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej ładowarki USB przewóz rowerów  [14][36]
MF 22 AC BD pojazd dwukierunkowy klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej ładowarki USB  [15][36]
MF 24 AC [20]
MF 29 AC BD 40+6 przewóz osób na wózkach klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej ładowarki USB przewóz rowerów pojazd dwukierunkowy  [37][38]
MF 28 AC przewóz osób na wózkach klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej automaty biletowe  [24][39]
przewóz osób na wózkach  – możliwość przewozu osób na wózkach   klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  – klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej
pojazd dwukierunkowy  – tramwaj dwukierunkowy   automaty biletowe  – biletomaty   ładowarki USB  – ładowarki USB   przewóz rowerów  – stojaki na rowery

Eksploatacja

Państwo Lokalizacja Przewoźnik Typ Czas eksploatacji Liczba
 Polska Poznań MPK Poznań MF02AC od 2011 24 [40][41]
MF20AC od 2016 20 [36][42]
MF22AC BD od 2017 10 [36][43][44]
Szczecin Tramwaje Szczecińskie MF15AC od 2014 2 [9][29][45]
MF25AC od 2018 2 [46]
MF29AC BD od 2021 6 [37][47][48][49][50]
GZM Tramwaje Śląskie MF16AC BD od 2015 12 [11][51][52]
MF10AC od 2020 13 [31][53]
MF11AC BD od 2020 3 [32][54][53]
Wrocław MPK Wrocław MF19AC od 2015 22 [12][13][55][56]
MF24AC od 2018 40 [20][57][56][58]
Elbląg Tramwaje Elbląskie MF09AC od 2020 5 [23][59][60]
Grudziądz MZK Grudziądz MF28AC od 2022 4 [61][62][39]
0 z 3
Łączna liczba: 163 z 166

Poznań

Moderus Beta MF 02 AC

12 marca 2011 roku do zajezdni przy ulicy Fortecznej dotarł pierwszy z 24 zamówionych tramwajów[63][7]. 28 kwietnia uzyskał świadectwo homologacji[7], zaś 17 maja 2011 zadebiutował w ruchu liniowym na linii nr 13[64]. W 2011 roku dostarczono łącznie 9 sztuk[40][65][66], w 2012 roku 5 sztuk[67], w 2013 roku kolejnych 5[68][69], a w 2014 roku 3 egzemplarze[70][71]. 31 grudnia 2015 dostarczono ostatnią, 24. sztukę[41].

W styczniu 2016 przewoźnik zamówił 20 kolejnych Bet z opcją rozszerzenia o 10 dodatkowych sztuk. Tramwaje te od wcześniej zamówionych mają różnić się wyposażeniem wnętrza[14]. 1 września został odebrany pierwszy egzemplarz[36].

W kwietniu 2016 przewoźnik zamówił następne 10 Bet, tym razem w wersji dwukierunkowej[15]. 11 stycznia 2017 pierwszy egzemplarz dwukierunkowy zadebiutował na linii nr 1[43].

Szczecin

Moderus Beta MF 15 AC
Moderus Beta MF 25 AC
Moderus Beta MF 29 AC

11 marca 2013 Modertrans podpisał z Tramwajami Szczecińskimi umowę na dostawę elementów i podzespołów do jednego Moderusa Beta[8]. 9 maja 2014 w godzinach porannych zostało dostarczone pudło wagonu wraz z wózkami do zakładów naprawczych przy ul. Klonowica, gdzie tramwaj był składany przez pracowników Tramwajów Szczecińskich[33], a w drugiej połowie sierpnia tramwaj był gotowy i rozpoczął testy[72]. 27 sierpnia wagon samodzielnie przejechał z warsztatów, gdzie był składany, do zajezdni Pogodno[73]. 4 września 2014 odbyła się prezentacja nowego tramwaju[74]. Tego samego dnia podpisano umowę na dostawę elementów i podzespołów do drugiego wagonu, który również został złożony w Tramwajach Szczecińskich[9]. 9 października wagon o numerze 601 rozpoczął kursy na linii nr 3 Las ArkońskiPomorzany[75]. 24 października do Szczecina dostarczono pudło drugiego Moderusa[76], 19 stycznia 2015 rozpoczął on kursy z pasażerami na linii nr 1, a na przełomie lutego i marca skierowano go do obsługi linii nr 3[45]. Oba tramwaje trafiły do zajezdni Pogodno[77].

W grudniu 2017 TS podpisały z Modertransem umowę na dostawę elementów do własnego montażu 2 kolejnych tramwajów z możliwością rozszerzenia zamówienia o jeszcze 2 egzemplarze[21]. Pudło pierwszego tramwaju dostarczono do Szczecina 20 marca 2018[78], a we wrześniu oba tramwaje z tego zamówienia były już w ruchu[46].

Pod koniec sierpnia 2020 roku Modertrans zwyciężył w przetargu na dostawę części do montażu dwóch tramwajów z opcją na dodatkowe dwa komplety podzespołów[79]. Tramwaje miały zostać zmontowane w warsztatach Tramwajów Szczecińskich, lecz z powodu pandemii COVID-19 prace zostały wykonane przez personel ze Szczecina na terenie hal producenta[47]. Pierwszy tramwaj dostarczono do szczecińskiej zajezdni Pogodno 14 grudnia 2020[37][47], a w połowie stycznia 2021 tramwaj rozpoczął kursy z pasażerami[80]. We wrześniu 2021 Tramwaje Szczecińskie zdecydowały się skorzystać z opcji na 2 dodatkowe składy[81]. Trzecia beta z tego zamówienia (czyli pierwsza z opcji) dotarła do Szczecina 28 grudnia 2021[82], a 1 lutego 2022 obydwa tramwaje były na stanie zajezdni Pogodno[49]. W kwietniu 2023 podpisano umowę na dostawę elementów do własnego montażu 2 kolejnych dwukierunkowych bet[83]. Natomiast w maju po raz pierwszy zaczęto wykorzystywać dwukierunkowość bet - modernizacja torowiska na placu Zwycięstwa wymusiła obsługę linii nr 8 w rejonie placu wahadłowo po jednym z torów i kończenie biegu tramwajów przy Bramie Portowej[84]. 6 października 2023 dostarczono pierwszą z dodatkowych bet[85], a 21 października wyjechała na linię nr 10[86]. W listopadzie dostarczono drugą dodatkową betę i tym samym zakończono zamówienie[50].

Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia

Moderus Beta MF 16 AC BD
Moderus Beta MF 11 AC BD

27 listopada 2014 Modertrans podpisał ze spółką Tramwaje Śląskie umowę na dostawę 12 sztuk dwukierunkowych Moderusów Beta[10]. Pierwszy tramwaj został dostarczony pod koniec sierpnia 2015 do zajezdni Stroszek[87]. 19 września podczas dni otwartych Tramwajów Śląskich, tramwaje otrzymały imię Skarbek, które został wybrane we wcześniejszym głosowaniu pasażerów[88]. 7 listopada 2015 dwa tramwaje rozpoczęły obsługę linii nr 5 łączącej Bytom z Zabrzem[51]. Dostawy zakończono w połowie listopada[52]. 5 tramwajów przydzielono do zajezdni Będzin, a pozostałe 7 do zajezdni Stroszek[51]. 7 stycznia 2016 wszystkie 5 będzińskich bet skierowano do obsługi linii nr 21 Sosnowiec – Dąbrowa Górnicza Huta Katowice[89]. W połowie 2016 roku bytomskie bety obsługiwały linie 5, 7 i 19[34].

8 marca 2018 Modertrans podpisał ze spółką Tramwaje Śląskie umowę na dostawę 10 sztuk (8 sztuk jednokierunkowych i 2 sztuk dwukierunkowych) jednoczłonowych tramwajów. Stylistyką nadwozia tramwaje te są oparte na tramwajach Moderus Gamma. W ramach zamówienia przewidziano prawo opcji na 5 dodatkowych tramwajów jednokierunkowych[30], z którego przewoźnik skorzystał[53]. W lutym 2020 pierwszy tramwaj jednokierunkowy był gotowy[90] i rozpoczął jazdy homologacyjne w Poznaniu, po zakończeniu których tramwaj został w nocy z 15 na 16 marca przetransportowany do zajezdni w Katowicach[91]. W ostatnich dniach marca tramwaj uzyskał świadectwo homologacji[92], a 16 kwietnia rozpoczęły się jazdy testowe po miastach konurbacji[31]. 22 kwietnia do zajezdni Franowo w Poznaniu przetransportowano pierwszy tramwaj dwukierunkowy, gdzie między 23 kwietnia a 1 maja był poddawany testom homologacyjnym[32].

20 czerwca 2020 tramwaje jednokierunkowe zadebiutowały w ruchu liniowym, trafiły one na linię 0, wraz z wyjazdami i zjazdami do zajezdni Stroszek jako linia 19[93]. 9 lipca 2020 tramwaje dwukierunkowe rozpoczęły kursy z pasażerami na wznowionej linii 38[54][94]. Od tego dnia wszystkie śląskie tramwaje z rodziny krótkich Moderusów identyfikowane są imieniem Kasia. 1 sierpnia 2020 wagony MF 10 AC rozpoczęły regularne kursy na linii 19. 10 sierpnia 2020 roku wagony MF 10 AC rozpoczęły kursowanie na linii 11.[95] Dostawę wagonów zakończono z końcem września[53].

Wrocław

Moderus Beta MF 19 AC

7 lipca 2015 Modertrans podpisał z MPK Wrocław umowę na dostawę 6 tramwajów do końca 2015 roku z opcją na kolejnych 16 do końca 2017 roku[12]. Zostały one zakupione z myślą zastąpienia najstarszych wagonów typu 105Na[96].

11 grudnia 2015 dostarczono pierwszy tramwaj[13], w nocy z 13 na 14 grudnia kolejne trzy wozy[97], a 16 grudnia zakończono dostawy pojazdów. Tramwaje zostały przydzielone do zajezdni przy ul. Kamiennej[98] i kilka dni później rozpoczęły jazdy testowe po mieście[99], które po jednym dniu zostały przerwane[35]. 30 grudnia rozpoczęto eksploatację liniową dwóch bet. W dniu debiutu obsługiwały one linię nr 17[55].

W połowie 2016 wrocławskie MPK skorzystało z prawa opcji na 3 egzemplarze, a pod koniec roku na kolejnych 13[16][17]. Pierwszy z dodatkowych tramwajów dostarczono w połowie stycznia 2017[100]. Dostawy zakończono pod koniec roku[101][56].

3 czerwca 2017 w wyniku awarii drzwi pasażerka wypadła z tramwaju podczas jazdy[102].

Moderus Beta MF 24 AC

13 października 2017 MPK zamówiło kolejnych 40 bet w ramach oddzielnego zamówienia[20]. W nocy z 18 na 19 lutego 2018 dostarczono pierwszy egzemplarz z tego zamówienia[57]. Do końca roku dostarczonych zostało łącznie 30 bet z tego zamówienia[56]. 31 października 2019 dostarczono ostatnią betę z tego zamówienia[58].

Elbląg

Moderus Beta MF 09 AC

W czerwcu 2017 podpisana została umowa na dostawę 3 jednoczłonowych tramwajów Beta MF 09 AC dla Elbląga[18][19], 17 stycznia 2019 na czwarty taki sam tramwaj[103], a w styczniu 2020 na piąty[23]. Na początku listopada gotowy był pierwszy egzemplarz i został on przetransportowany do Łodzi celem wykonania niezbędnych badań poprzedzających uzyskanie świadectwa homologacji[104]. W nocy z 19 na 20 stycznia do Elbląga dotarły 2 pierwsze tramwaje[59]. 29 stycznia w Elblągu były 4 tramwaje, z których 2 były już odebrane[105]. Ostatni (piąty) tramwaj dostarczono w kwietniu 2021[60].

Grudziądz

Moderus Beta MF 28 AC

25 marca 2021 podpisana została umowa na dostawę 4 Bet MF 28 AC dla MZK Grudziądz[24]. Pierwszy z nowych tramwajów na początku maja 2022 trafił do Łodzi celem wykonania testów[106], w nocy z 30 na 31 maja 2022 dostarczono go do Grudziądza[61], a 10 czerwca odbyła się jego oficjalna prezentacja[107]. Na początku września pierwszy z tramwajów zadebiutował w ruchu liniowym, a 2 kolejne były już w Grudziądzu[108].

7 listopada 2024 podpisano umowę na dostawę 3 kolejnych Bet dla MZK Grudziądz[25].

Zobacz też

Przypisy

  1. a b Modertrans – nowy gracz na rynku taboru tramwajowego. infotram.pl, 2008-04-08. .
  2. Moderus Alfa HF 04, 07, 09. W: Arkadiusz Lubka, Marcin Stiasny: Atlas tramwajów. Poznań: Kolpress, 2011, s. 85. ISBN 978-83-920784-6-3.
  3. Moderus Beta MF 02. W: Arkadiusz Lubka, Marcin Stiasny: Atlas tramwajów. Poznań: Kolpress, 2011, s. 85. ISBN 978-83-920784-6-3.
  4. Katarzyna Fertsch: MPK – Poznań zamówi moderusy beta. Polska Głos Wielkopolski, 2009-09-17. .
  5. Poznań: Moderusy z niską podłogą. infotram.pl za Gazeta Wyborcza – Poznań, 1 września 2009. .
  6. Poznań: Moderus Beta dla MPK. infotram.pl, 2011-03-25. .
  7. a b c d Moderus Beta MF 02 AC dla MPK Poznań. infotram.pl, 2011-05-17. .
  8. a b Umowa na dostawę Moderusa Beta do samodzilenego montażu podpisana. infotram.pl, 2014-03-11. .
  9. a b c Umowa na drugiego Moderusa Beta podpisana. infotram.pl, 2014-09-05. .
  10. a b Zadanie nr 68. tram-silesia.pl. .
  11. a b c Pierwszy śląski Moderus Beta w fazie badań. kurier-kolejowy.pl, 2015-08-04. .
  12. a b c d Witold Urbanowicz: Moderusy dla Wrocławia. MPK zawarł umowę z Modertransem. transport-publiczny.pl, 2015-07-07. .
  13. a b c d Pierwszy tramwaj Moderus już we Wrocławiu [ZDJĘCIA, WIDEO] | www.wroclaw.pl , www.wroclaw.pl .
  14. a b c Umowa z Modertransem podpisana. infotram.pl, 2016-01-18. .
  15. a b c Modertrans z umową na dostawę dwukierunkowych tramwajów dla MPK. infotram.pl, 2016-04-07. .
  16. a b InfoTram: MPK Wrocław kupuje kolejne Moderusy. infotram.pl, 2016-06-10. . .
  17. a b c MPK Wrocław kupuje kolejne Moderusy – 13 sztuk. infotram.pl, 2016-12-15. .
  18. a b c d Umowa na tramwaje dla Elbląga podpisana. infotram.pl, 2017-06-22. . (pol.).
  19. a b c d Modertrans Poznań: Moderus Beta MF 09 AC. elblag.eu, 2017-11-17. . (pol.).
  20. a b c d MPK Wrocław zawarł umowę z Modertransem na 40 tramwajów. transport-publiczny.pl, 2017-10-19. . (pol.).
  21. a b Tramwaje Szczecińskie podpisały umowę z Modertransem. infotram.pl, 2017-12-23. .
  22. Tramwaje Śląskie S.A. » Umowa podpisana – nowe tramwaje przyjadą z Poznania (pol.).
  23. a b c Elbląg z umową na piąty tramwaj Modertransu. Przyjedzie w 2021 r.. transport-publiczny.pl, 2020-01-09. . (pol.).
  24. a b c Cztery nowe tramwaje pojadą do Grudziądza. Umowa podpisana , www.transport-publiczny.pl (pol.).
  25. a b Następne Bety jadą do Grudziądza. Jest umowa , www.transport-publiczny.pl (pol.).
  26. T. Jerczyński. Moderus Beta MF 02 AC na testach w Łodzi. „Świat Kolei”. 7/2012, s. 8. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  27. a b Od przyszłego tygodnia będzie woził Poznaniaków. MPK Poznań, 2011-05-11. .
  28. Karol Wach: Moderus Beta MF 02 AC dla MPK Poznań. infotram.pl, 2011-05-17. .
  29. a b c 198, 199, 200.... modertrans.pl, 2014-11-13. . (pol.).
  30. a b c Tramwaje Śląskie podpisały umowę z Modertransem na krótkie tramwaje , www.transport-publiczny.pl (pol.).
  31. a b c Krótki Moderus Tramwajów Śląskich na mieście. Dwa kolejne gotowe , infotram.pl (pol.).
  32. a b c Dwukierunkowy Moderus dla Tramwajów Śląskich przeszedł testy homologacyjne [zdjęcia] , www.transport-publiczny.pl (pol.).
  33. a b Tramwaj-składak przyjechał do Szczecina. kurier-kolejowy.pl, 2014-05-13. .
  34. a b Tramwaje Śląskie S.A. » Wagony liniowe. tram-silesia.pl, 2016-07-31. .
  35. a b Wrocławskie Moderusy zostały w zajezdni. infotram.pl, 2015-12-28. .
  36. a b c d e Modertrans: Już są! Tramwaje dla Poznania. modertrans.pl, 2016-09-28. . . (pol.).
  37. a b c Nowy tramwaj dwukierunkowy już w Szczecinie , www.transport-publiczny.pl (pol.).
  38. Nowy tramwaj już w Szczecinie , Wiadomości Szczecin, 14 grudnia 2020 (pol.).
  39. a b MODERTRANS POZNAŃ Sp. z o.o. .
  40. a b Rynek pojazdów szynowych dla miejskich przewozów pasażerskich w II kwartale 2011 roku. infotram.pl, 2011-07-19. . (pol.).
  41. a b T. Gieżyński. Nowe wagony w Poznaniu. „Świat Kolei”. 3/2016, s. 9. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  42. Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Poznaniu: Stan taboru tramwajowego (stan na 01.01.2018 r.). mpk.poznan.pl, 2018-01-01. . . (pol.).
  43. a b Redakcja: Poznań: Pierwszy dwukierunkowy Moderus Beta na trasie. transport-publiczny.pl, 2017-01-11. . (pol.).
  44. Nowe Moderusy dla Poznania za unijne pieniądze. infotram.pl, 2017-06-28. .
  45. a b P. Pieńkowski. Kolejne modernizacje szczecińskich tramwajów. „Świat Kolei”. 4/2015, s. 8. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  46. a b Dwa nowe tramwaje na szczecińskich torowiskach. infotram.pl, 2018-09-24. .
  47. a b c Andrzej Kraśnicki jr., Piękny to on nie jest. Pierwszy tramwaj dwukierunkowy już w Szczecinie. Ma być ich więcej , szczecin.wyborcza.pl .
  48. Trzecia dwukierunkowa Beta już w Szczecinie , www.transport-publiczny.pl (pol.).
  49. a b Dwie szczecińskie Bety wejdą do służby już w marcu tego roku? , www.transport-publiczny.pl (pol.).
  50. a b Tramwaje Szczecińskie mają już wszystkie “składaki” , www.transport-publiczny.pl (pol.).
  51. a b c Pierwsze „Skarbki” wyjeżdżają na tory Aglomeracji Górnośląskiej. kurier-kolejowy.pl, 2015-11-07. .
  52. a b Finisz prac inwestycyjnych. „Silesia Tram News”. 12/2015, s. 4-5. Chorzów: Agencja Mediów Lokalnych mediaL. ISSN 2299-2790. 
  53. a b c d Modertrans dostarczył wszystkie tramwaje w ramach opcji dla Tramwajów Śląskich , Transport Publiczny/ZDG TOR, 30 września 2020 (pol.).
  54. a b Bytom: Wraca linia tramwajowa nr 38 – już z nowymi Moderusami , www.transport-publiczny.pl (pol.).
  55. a b InfoTram: Dwa wrocławskie Moderusy wyjechały na trasę. infotram.pl, 2015-12-30. .
  56. a b c d Dostawy Moderusów dla Wrocławia planowo. Jeszcze 10. infotram.pl, 2019-01-14. .
  57. a b Pierwszy nowy Moderus we Wrocławiu. infotram.pl, 2018-02-19. .
  58. a b Komplet Moderusów Beta we Wrocławiu. Gamma wraca do Poznania , infotram.pl (pol.).
  59. a b Dwa Moderusy już w Elblągu, kolejne jeszcze w tym tygodniu. infotram.pl, 2020-01-20. .
  60. a b Elbląg z kompletem krótkich Moderusów , www.transport-publiczny.pl (pol.).
  61. a b Pierwszy nowy tramwaj dotarł do Grudziądza , www.transport-publiczny.pl (pol.).
  62. Grudziądz. Nowe tramwaje Moderus-Beta mają swoich patronów , www.eska.pl .
  63. KaT: Pierwszy nowy Moderus Beta już w Poznaniu!. epoznan.pl, 2011-03-14. .
  64. Moderus Beta wyjechał na trasę. mpk.poznan.pl, 2011-05-17. .
  65. Rynek pojazdów szynowych dla miejskich przewozów pasażerskich w III kwartale 2011 roku. infotram.pl, 2011-11-14. . (pol.).
  66. Rynek pojazdów szynowych dla miejskich przewozów pasażerskich w 2011 roku. infotram.pl, 2012-01-31. . (pol.).
  67. Dostawy miejskich pojazdów szynowych w 2012 roku - PESA ponownie liderem. infotram.pl, 2013-02-22. . (pol.).
  68. Nowe miejskie pojazdy szynowe w II kwartale 2013 roku. infotram.pl, 2013-07-30. . (pol.).
  69. Nowe miejskie pojazdy szynowe w 2013 roku. infotram.pl, 2014-01-22. . (pol.).
  70. Nowe miejskie pojazdy szynowe w III kwartale 2014 roku. infotram.pl, 2014-11-14. . (pol.).
  71. MPK Poznań - Tabor tramwajowy. mpk.poznan.pl, 2014-12-18. .
  72. Aktualności > Szczecin > Testują składaka betę. 24kurier.pl, 2014-08-22. . .
  73. Pierwszy szczeciński Moderus Beta gotowy. infotram.pl, 2014-09-05. .
  74. Marek Jaszczyński: Premiera szczecińskiego tramwaju. Powstanie drugi moderus beta. gs24.pl, 2014-09-04. . (pol.).
  75. Szczecin: Moderus Beta rozpoczyna regularne kursy. kurier-kolejowy.pl, 2014-10-09. .
  76. Do Szczecin dotarł drugi Moderus Beta. infotram.pl, 2014-10-28. . (pol.).
  77. Szczecin ma najnowocześniejszą zajezdnię tramwajową w Polsce. kurier-kolejowy.pl, 2015-11-16. . (pol.).
  78. Kolejny Moderus Beta w Szczecinie. infotram.pl, 2018-03-21. .
  79. Tramwaje Szczecińskie kupią dwukierunkowe tramwaje od Modertransu , Portal Kolejowy NaKolei.pl, 27 sierpnia 2020 (pol.).
  80. Karol Wach, Pierwszy dwukierunkowy szczeciński tramwaj już na trasie , TransInfo (pol.).
  81. Tramwaje Szczecińskie dokupią dwukierunkowe tramwaje-składaki , www.transport-publiczny.pl (pol.).
  82. Trzecia dwukierunkowa Beta już w Szczecinie , www.transport-publiczny.pl (pol.).
  83. Szczecin podpisał umowę na tramwaje-składaki , www.transport-publiczny.pl (pol.).
  84. Tramwaje Szczecińskie w końcu wykorzystują dwukierunkowość Bet , www.transport-publiczny.pl (pol.).
  85. Karol Wach, Przedostatnia Beta w Szczecinie , TransInfo, 9 października 2023 (pol.).
  86. Nowy "składak" już na ulicach Szczecina , www.transport-publiczny.pl (pol.).
  87. Pierwszy Moderus Beta już w zajezdni w Bytomiu. transport-publiczny.pl, 2015-08-28. .
  88. Moderus Beta czyli Skarbek. infotram.pl, 2015-09-20. .
  89. Od poniedziałku Moderusy na linii 21 (aktualizacja). infotram.pl, 2016-01-07. .
  90. Nowy Moderus dla Tramwajów Śląskich gotowy [zdjęcia] , www.transport-publiczny.pl (pol.).
  91. Tramwaje Śląskie z nowym Moderusem. Odbiory wstrzymane (pol.).
  92. Moderusy dla Tramwajów Śląskich z homologacją. Dostawy w terminie , infotram.pl (pol.).
  93. Tramwaje Śląskie S.A. » Nowy tramwaj wyrusza na linię (pol.).
  94. Tramwaje Śląskie S.A. » Nowy Moderus zadebiutował na linii nr 38 (pol.).
  95. Linia 11, Tramwaj - Trasa linii , rj.metropoliaztm.pl .
  96. Jutro wrocławskie Moderusy ruszają na linię. infotram.pl, 2015-12-29. .
  97. Kolejne Moderusy dotarły do Wrocławia. infotram.pl, 2015-12-14. .
  98. Wszystkie Moderusy już we Wrocławiu. infotram.pl, 2015-12-16. .
  99. Jakub Dybalski: Wrocław. Wszystkie Moderusy w zajezdni. Pierwszy już na torach. transport-publiczny.pl, 2015-12-21. .
  100. Pierwszy opcjonalny Moderus już we Wrocławiu. infotram.pl, 2017-01-18. .
  101. Najstarsze tramwaje znikają z torowisk Wroclawia. kurier-kolejowy.pl, 2017-11-16. . (pol.).
  102. Awaria Moderusa przyczyną wypadku we Wrocławiu. infotram.pl, 2017-06-12. .
  103. MPK Wrocław zawarł umowę z Modertransem na 40 tramwajów. transport-publiczny.pl, 2019-01-23. . (pol.).
  104. Pierwszy krótki Moderus Beta dla Elbląga gotowy. Dotarł do Łodzi , www.transport-publiczny.pl (pol.).
  105. Dwa elbląskie Moderusy odebrane. infotram.pl, 2020-01-29. .
  106. Pierwszy nowy tramwaj dla Grudziądza przejdzie testy w Łodzi , www.transport-publiczny.pl (pol.).
  107. Grudziądz oficjalnie zaprezentował pierwszego Moderusa Betę , www.transport-publiczny.pl (pol.).
  108. Grudziądz. Nowa Beta wozi już pasażerów , www.transport-publiczny.pl (pol.).