Miasta w Polsce

Wygląd przypnij ukryj Rozmieszczenie miast w Polsce (stan z 1 stycznia 2019) Budynki Warsaw Spire – Warszawa Wawel – Kraków Stary Ratusz – Wrocław Księży Młyn – Łódź Archikatedra Świętych Apostołów Piotra i Pawła – Poznań Kościół św. Katarzyny – Gdańsk Rynek Sienny – Szczecin Panorama Starego Miasta – Lublin Opera Nova – Bydgoszcz Pałac Branickich – Białystok Spodek – Katowice Kościół garnizonowy – Olsztyn Kościół św. Jakuba – Opatowiec

Miasta w Polsce – miejscowości podstawowe w Polsce o charakterze miejskim, posiadające prawa miejskie.

Według stanu na 1 stycznia 2024 na terytorium Polski jest 1013 miast, w tym:

W polskich miastach organem wykonawczym, będącym jednocześnie organem administracji publicznej jest prezydent miasta lub burmistrz, zaś organem stanowiącym i kontrolnym jest rada miasta lub rada miejska.

Miasta „prezydenckie”, w tym miasta na prawach powiatu, wojewódzkie i będące siedzibami sądu apelacyjnego

107 miast w Polsce jest zarządzanych przez prezydenta miasta. Z mocy prawa przywilej ten posiada każda gmina miejska powyżej 100 000 mieszkańców (37 miast) lub stanowiąca miasto na prawach powiatu (66 miast), przy czym według stanu na 2022 r. wszystkie miasta spełniające pierwsze kryterium spełniały również drugie (w przeszłości wyjątkiem był Wałbrzych). Istnieje jednak sporo gmin miejskich, będących siedzibą powiatu, które zachowały status „prezydenckiego” ze względu na uwarunkowane politycznie lub historycznie, pomimo niespełniania żadnego z obydwu kryteriów. Spośród 37 miast powyżej 100 000 mieszkańców, 18 jest siedzibą wojewody lub sejmiku wojewódzkiego i nosi nieformalne określenie miasta wojewódzkiego. 11 spośród nich jest siedzibą sądu apelacyjnego i innych ponadregionalnych instytucji, stanowiąc główne ośrodki administracyjno-gospodarcze kraju, wśród nich jego stolicę jako jedyne miasto o ponadmilionowej populacji i jedyne, odnośnie do którego obowiązuje tzw. ustawa warszawska regulująca niektóre szczegółowe zagadnienia nieujęte w ustawach o samorządzie gminnym i samorządzie powiatowym.

Lista miast „prezydenckich”

Następujące gminy miejskie zarządzane są przez prezydenta miasta (kursywą oznaczono miasta na prawach powiatu, pogrubioną czcionką miasta wojewódzkie, a gwiazdką* miasta będące siedzibami sądu apelacyjnego):

Statystyki miast w Polsce

W 1997 r. w miastach mieszkało 61,89% ludności Polski i był to najwyższy wynik w historii.

Polskie miasta należą do następujących przedziałów wielkości pod względem liczby mieszkańców (według danych Głównego Urzędu Statystycznego z 20 lipca 2023):

Najludniejsze miasta w Polsce

Największe miasta w Polsce według liczby mieszkańców (stan na 20 lipca 2023):

Lp. Miasto Województwo Liczba
mieszkańców
Gęstość zaludnienia

1. Warszawa mazowieckie 1 861 975 3 600
2. Kraków małopolskie 803 282 2 458
3. Wrocław dolnośląskie 674 079 2 302
4. Łódź łódzkie 658 444 2 245
5. Poznań wielkopolskie 541 316 2 067
6. Gdańsk pomorskie 486 345 712
7. Szczecin zachodniopomorskie 391 566 1 303
8. Lublin lubelskie 331 243 2 246
9. Bydgoszcz kujawsko-pomorskie 330 038 1 876
10. Białystok podlaskie 292 600 2 865

Największe miasta w Polsce pod względem powierzchni

Największe miasta w Polsce według powierzchni (stan na 20 lipca 2023):

Lp. Miasto Województwo Powierzchnia
1. Gdańsk pomorskie 68 300
2. Warszawa mazowieckie 51 720
3. Gdynia pomorskie 39 151
4. Kraków małopolskie 32 685
5. Szczecin zachodniopomorskie 30 062
6. Łódź łódzkie 29 325
7. Wrocław dolnośląskie 29 281
8. Zielona Góra lubuskie 27 827
9. Poznań wielkopolskie 26 191
10. Świnoujście zachodniopomorskie 20 207

Najstarsze miasta w Polsce na prawie niemieckim

W XIII wieku lokowano 230 miast. Na Śląsku 128, w Wielkopolsce 38, w Małopolsce 29, w ziemiach łęczyckiej i sieradzkiej 17, na Kujawach i w ziemi dobrzyńskiej 9, na Pomorzu Gdańskim 5 i na Mazowszu 4.

Najnowsze miasta w Polsce

Prawa miejskie regularnie nadawane są kolejnym miejscowościom. Po 1990 roku nowe miasta nie zostały utworzone jedynie w latach 1995, 1999, 2002, 2012 i 2013. Najnowszymi miastami w kraju są:

Lista miast w Polsce w porządku alfabetycznym

Poniższa lista zawiera miasta w Polsce w porządku alfabetycznym. W nawiasach kod województwa według ISO 3166-2:PL (z użyciem polskich znaków).

Skróty nazw województw:

Indeks

ABCĆDEFGHIJKLŁMNOPRSŚTUWZŻ

A

Plac Tadeusza Kościuszki – Aleksandrów Łódzki

   (wróć do indeksu)

B

Bardo Jezioro – Barlinek Rynek – Bielsko-Biała Bircza

   (wróć do indeksu)

C

Rynek – Cieszyn Jasna Góra – Częstochowa

   (wróć do indeksu)

Ć

Ruiny zamku – Ćmielów

   (wróć do indeksu)

D

Dobczyce Dubiecko

   (wróć do indeksu)

E

Stare Miasto – Elbląg

   (wróć do indeksu)

F

   (wróć do indeksu)

G

Główny dworzec kolejowy – Gdynia Pomnik ku czci Jana III Sobieskiego – Głogów Małopolski Estakada kolejowa – Gorzów Wielkopolski

   (wróć do indeksu)

H

Mierzeja Helska – Hel

   (wróć do indeksu)

Iwonicz-Zdrój

I

   (wróć do indeksu)

J

Ratusz – Jarocin Kamienica Orsettich – Jarosław

   (wróć do indeksu)

Rynek – Kańczuga

K

Kazimierz Dolny Pałac Biskupów Krakowskich – Kielce Rynek – Korfantów Rynek – Krasnystaw Rynek – Krosno

   (wróć do indeksu)

Rynek – Lubaczów

L

Rynek – Lubawa

   (wróć do indeksu)

Zamek – Łańcut

Ł

Plac Wolności – Łódź

   (wróć do indeksu)

M

Rynek – Miasteczko Śląskie Mikołajki Rynek – Mrocza

   (wróć do indeksu)

Pałac – Narol

N

Bazylika – Nysa

   (wróć do indeksu)

Ratusz – Oleszyce

O

Ratusz – Opole

   (wróć do indeksu)

P

Stary Rynek – Poznań Rynek – Pruchnik Rynek – Prudnik Schron sowiecki – Przemyśl Rynek – Pułtusk

   (wróć do indeksu)

R

Pałac Sandomierski – Radom Dworzec Kolejowy – Radymno Ratusz – Rzeszów

   (wróć do indeksu)

Pałac – Sieniawa

S

Ratusz – Słupsk Zamek Sielecki – Sosnowiec Zamek – Sucha Beskidzka Park – Syców Ratusz – Szczebrzeszyn

   (wróć do indeksu)

Ś

Rynek – Świecie

   (wróć do indeksu)

Tarnogród

T

Archikatedra śś. Janów – Toruń

   (wróć do indeksu)

U

Sanktuarium – Ustrzyki Dolne

   (wróć do indeksu)

W

Pałac – Wleń Rynek – Włodawa

   (wróć do indeksu)

Z

Plac Dworcowy – Zabrze Ratusz – Zielona Góra

   (wróć do indeksu)

Ż

   (wróć do indeksu)

Zobacz też

Przypisy

  1. Będzie ponad tysiąc miast w Polsce...
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2022 roku.
  3. Nowe miasta Polski w XXI w.
  4. a b c GUS: Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2023 roku. stat.gov.pl, 2023-07-20. . (pol.).
  5. MariaM. Bogucka MariaM., HenrykH. Samsonowicz HenrykH., Dzieje miast i mieszczaństwa w Polsce przedrozbiorowej, Wrocław : Ossolineum, 1986, s. 84–88, ISBN 83-04-01701-6, OCLC 835853938 .
  6. Nadania praw miejskich w Polsce po 1900.
  7. Dz.U. z 2023 r. poz. 1472.
  8. Dz.U. z 2022 r. poz. 1597.
  9. Dz.U. z 2021 r. poz. 1395.
  10. Dz.U. z 2020 r. poz. 1332.
  11. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2019 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta (Dz.U. z 2019 r. poz. 1416).
  12. Nowe miasta w Polsce. .
  13. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2017 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedzib władz niektórych gmin (Dz.U. z 2017 r. poz. 1427).
  14. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 lipca 2016 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany nazwy gminy Dz.U. z 2016 r. poz. 1134.
  15. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lipca 2015 r. w sprawie ustalenia granic niektórych miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, ustalenia granic oraz zmiany nazw i siedzib władz niektórych gmin Dz.U. z 2015 r. poz. 1083.
  16. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2014 r. w sprawie połączenia gmin, ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy Dz.U. z 2014 r. poz. 1023.
  17. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2013 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy Dz.U. z 2013 r. poz. 869.
Polskatematy i zagadnienia
Historia
Geografia
Prawo i ustrój polityczny
Demografia,
bezpieczeństwo
i życie społeczne
Kultura
Gospodarka
Miasta państw Europy
Państwa z ograniczonym uznaniem
Terytoria zależne i terytoria inne

Europa