Denominacja złotego w 1995 roku

Wygląd przypnij ukryj

Denominacja złotego w 1995 roku – reforma walutowa wprowadzająca w Polsce 1 stycznia 1995 nową jednostkę pieniężną o nazwie „złoty” i symbolu PLN, która zastąpiła „starego złotego” (PLZ). Jeden nowy złoty odpowiada 10 000 starych złotych.

Przyczyny przeprowadzenia denominacji

W latach 80. z powodu kryzysu gospodarczego i załamania systemu gospodarki planowej w Polsce zaczęło dochodzić do coraz wyższej inflacji. W latach 1989–1990 wystąpiła hiperinflacja, która osiągnęła poziom 1 395%. Do obiegu wprowadzono nowe nominały banknotów: 10 000 zł (1987), 20 000 zł, 50 000 zł, 200 000 zł (1989), 100 000 zł, 500 000 zł (1990), 1 000 000 zł (1991) i 2 000 000 zł (1992). Monety, mimo że nie przestały być prawnym środkiem płatniczym, zniknęły z obiegu, jako że ich wartość była zbyt niska aby wygodnie używać ich w rozliczeniach. Najniższym nominałem występującym w powszechnym obiegu na początku lat 90. był banknot 50 zł.

Narodowy Bank Polski pod koniec lat 80. rozpoczął przygotowania do denominacji. Warunkiem umożliwiającym jej przeprowadzenie był spadek poziomu inflacji poniżej 10% i gwarancja utrzymania się niskiego poziomu przez dłuższy czas. W wyniku realizacji planu Balcerowicza zdołano po 1990 roku zahamować inflację i ustabilizować gospodarkę. Ostatecznie decyzję o przeprowadzeniu denominacji podjęto w 1994 roku.

Przykładowe ceny w 1994 roku

Bilet Trójmiejskiej SKM sprzed denominacji (z przebitą ceną) Przykładowe ceny
Artykuł Cena (PLZ)
jajko (szt.) 2200
mleko 3,2% (1 l) 5500
szynka (kg) 128 000
cukier (kg) 9500
mąka poznańska (kg) 6300
wódka Krakus (0,5 l) 71 500

Nowe monety i banknoty

Monety

Mennica Państwowa w grudniu 1990 roku rozpoczęła bicie monet z myślą o wprowadzeniu do obiegu po denominacji. Zgromadzenie dużej liczby monet umożliwiło później szybkie zastąpienie niskich nominałów starej emisji. Początkowo były bite monety o nominałach 1, 2, 5, 10, 20, 50 gr i 1 zł, w 1994 dodano nominały 2 i 5 zł w miejsce planowanych wcześniej banknotów. Projektantkami wizerunków monet są Stanisława Wątróbska-Frindt (awers) oraz Ewa Tyc-Karpińska (rewers).

Banknoty

Pierwszy projekt nowych banknotów został sporządzony przez Andrzeja Heidricha w latach 1987–1989 na polecenie NBP. Zostały sporządzone dwie serie, pierwsza przedstawiała pisarzy, a druga polityków. Zrezygnowano z ich produkcji i nie weszły do obiegu.

Pisarze

Politycy

Kolejna seria banknotów została przygotowana w 1987 roku według projektu Waldemara Andrzejewskiego o nominałach od 1 zł do 500 zł. Zostały podpisane do druku dnia 1 marca 1990 przez prezesa NBP Władysława Bakę, ich produkcję rozpoczęto w fabryce Giesecke & Devrient GmbH w Monachium. Produkcja trwała między końcem 1990 a lutym 1992. Nie weszły one jednak do obiegu z powodu słabego zabezpieczenia przed fałszowaniem, a także błędów w produkcji w postaci złego kształtu godła Polski i braku napisu „Rzeczpospolita Polska”, większość produkcji zniszczono i pozostawiono niewielką liczbę przeznaczoną dla kolekcjonerów.

Wobec tego na przełomie 1993 i 1994 została zaprojektowana kolejna seria banknotów o nazwie „Władcy Polski”, której autorem ponownie został Andrzej Heidrich, o nominałach 10, 20, 50, 100 i 200 zł. Zrezygnowano z banknotów o nominałach 1, 2 i 5 zł, które zostały zastąpione monetami. Zostały podpisane do druku w dniu 25 marca 1994 r., pierwsza seria została wydrukowana w londyńskiej wytwórni De La Rue. Seria weszła do obiegu w dniach 1 stycznia (10, 20, 50 zł) i 1 czerwca (100, 200 zł) 1995 r.

Kalendarium denominacji

Zobacz też

Przypisy

  1. a b Jak Polska uciekła z hiperinflacji do normalnych cen. gazetaprawna.pl, 14 marca 2010. .
  2. Monika Skarbek: Kiedy złoty stracił zera. nbportal.pl, 5 listopada 2010. . .
  3. Złotówka zaczeka, „Gazeta Wyborcza”, 211/1992, 8 września 1992, s. 1  .
  4. a b Jędrzej Bielecki. Na denominacji nikt nie straci. „Rzeczpospolita”, 20 października 1994. brak numeru strony
  5. a b KonradK. Sadurski KonradK., Denominacja 1 stycznia ’95, „Gazeta Wyborcza”, 109/1994, 12 maja 1994, s. 1  .
  6. Seria „Wielcy Polacy 2″ | Andrzej Heidrich , andrzejheidrich.cba.pl  .
  7. Banknoty Narodowego Banku Polskiego – nieobiegowa seria miasta polskie (1994) , mojebanknoty.cba.pl  .
  8. 10 zł za dolara, „Gazeta Wyborcza”, 332/1990, 18 lipca 1990, s. 1  .
  9. Zarządzenie Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia 22 kwietnia 1991 r. w sprawie wycofania z obiegu banknotów nominalnej wartości 200.000 zł (M.P. z 1991 r. nr 16, poz. 107).
  10. Denominacja – obcinanie zer, „Gazeta Wyborcza”, 576/1991, 9 maja 1991, s. 3  .
  11. Denominacja złotego – Muzeum Historii Polski , muzhp.pl  .
  12. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego (Dz.U. z 1994 r. nr 84, poz. 386).
  13. Zarządzenie Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia 23 marca 1994 r. w sprawie wycofania z obiegu banknotów nominalnej wartości 50.000 zł, 100.000 zł, 500.000 zł, 1.000.000 zł i 2.000.000 zł oraz terminu wycofania ich z obiegu (M.P. z 1994 r. nr 20, poz. 162).
  14. Zarządzenie Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia 28 listopada 1994 r. zmieniające zarządzenie w sprawie wycofania z obiegu banknotów nominalnej wartości 50 000 zł, 100 000 zł, 500 000 zł, 1 000 000 zł i 2 000 000 zł oraz terminu wycofania ich z obiegu (M.P. z 1994 r. nr 62, poz. 553).
  15. a b c Jerzy Pilczyński. „Królewska” denominacja. „Rzeczpospolita”, 22 listopada 1994. brak numeru strony
  16. KonradK. Sadurski KonradK., Królewskie banknoty, „Gazeta Wyborcza”, 271/1994, 22 listopada 1994, s. 16  .
  17. Zarządzenie Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia 18 listopada 1994 r. w sprawie wycofania z obiegu banknotów nominalnej wartości 10 zł, 20 zł i 50 zł oraz monet nominalnej wartości od 1 gr do 50 gr i od 1 zł do 1 000 000 zł oraz terminu wycofania ich z obiegu (M.P. z 1994 r. nr 61, poz. 541).
  18. Zarządzenie Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia 29 listopada 1994 r. w sprawie ustalenia wzorów banknotów nominalnej wartości 10 zł, 20 zł i 50 zł oraz wzorów, stopu i masy (wagi) monet nominalnej wartości 1 gr, 2 gr, 5 gr, 10 gr, 20 gr, 50 gr, 1 zł, 2 zł i 5 zł oraz terminu wprowadzenia ich do obiegu (M.P. z 1994 r. nr 64, poz. 575).
  19. Zarządzenie Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia 12 maja 1995 r. w sprawie ustalenia wzorów banknotów nominalnej wartości 100 zł i 200 zł oraz terminu wprowadzenia ich do obiegu (M.P. z 1995 r. nr 25, poz. 306).