Cło

Wygląd przypnij ukryj Przykładowy znak zakazu (B-32 Stój! Kontrola Celna), informacja z cłem

Cło – prawnie: opłata za przewóz towarów przez granicę celną; ekonomicznie: specyficzny podatek stosowany w handlu międzynarodowym.

Jeśli sprowadzenie jakiego dobra jest obłożone cłem, to oprócz zapłaty dla dostawcy klient musi także uiścić cło na rzecz budżetu państwa, żeby móc z dobra w kraju korzystać. Cła mogą być nakładane od wartości towaru (np. 1% od każdej złotówki ceny dobra) lub od jego ilości (np. 1000 zł od 1 samochodu). Często cła przedstawia się jako sposób na ochronę własnego przemysłu/rolnictwa przed zagraniczną konkurencją.

Cele

Cło pobierane może być w celu:

Cło stosowane głównie w funkcji ochrony rodzimego przemysłu jest podstawowym narzędziem protekcjonizmu gospodarczego. Obecnie jednak, wobec postępujących procesów globalizacji, cła oraz inne narzędzia ochrony rynków wewnętrznych tracą na znaczeniu, a zaczyna dominować koncepcja wolnego handlu w wymianie międzynarodowej. Wiele państw tworzy unie celne, znosząc tym samym cła w wymianie handlowej między sobą przy jednoczesnym ujednoliceniu polityki celnej wobec państw trzecich.

Rodzaje ceł

podział według kierunku ruchu towarów:

Podział według sposobu określania wysokości ceł:

Podział według charakteru ekonomicznego:

Podział według rodzaju taryfy celnej:

Podział według zróżnicowania traktowania:

Mechanizm działania cła

Bezpośrednim efektem stosowania ceł jest wzrost cen towarów importowanych, na które je nałożono. Skutkiem tego może być spadek popytu na towary obłożone cłem, a co za tym idzie spadek ich sprzedaży. W przypadku gdy nie są one wytwarzane przez krajowych producentów, może nastąpić spadek ich konsumpcji. Jeśli jednak są one produkowane także w kraju, to wzrost cen towarów zagranicznych może prowadzić do wzrostu produkcji ich krajowych odpowiedników. Co dalej skutkuje zwiększeniem zatrudnienia w danej gałęzi.

Niekorzystne efekty wprowadzenia ceł odczuwają przede wszystkim zagraniczni producenci, ale także krajowi konsumenci.

Cła przynoszą korzyści krajowym przedsiębiorstwom, które produkują towary obłożone cłem. Zależności te zanalizowane są w kolejnym akapicie.

Ekonomiczna analiza cła

Opozycją do wszelkich ceł jest zasada wolnego handlu; Światowa Organizacja Handlu stale namawia do zmniejszenia ich wysokości, by zapobiec dyskryminacji jednych państw przez grupy innych, mającej miejsce właśnie za sprawą zbyt wysokiego oclenia. Niektóre teorie ekonomiczne uważają cła za szkodliwą interwencję w wolność osobistą i w prawa wolnego rynku, a sztuczne podtrzymywanie nieefektywnych przedsiębiorstw (bądź całych gałęzi gospodarki) jest nieuczciwe z punktu widzenia konsumenta i niekorzystne dla całej gospodarki. W teoriach tych przyjmuje się, że lepiej pozwolić przedsiębiorstwu upaść i pozwolić nowej, efektywniejszej firmie zająć jego miejsce.

Efekty wprowadzenia cła

Dochody finansów publicznych, w % PKB, z podatków importowych. Dla tych danych, wariancja PKB na głowę z parytetem siły nabywczej (PPP) jest wyjaśniona w 38% przez wpływy podatkowe.

Efekty protekcyjny i konsumpcyjny cła są stratami ponoszonymi przez konsumentów. Stratom tym nie towarzyszą korzyści uzyskiwane przez inne grupy podmiotów (np. producentów czy państwo). W związku z tym straty te określane są mianem strat pustych (ang. dead–weight loss).

Terms of trade cła

Efekt Terms of trade cła to dodatkowy efekt wprowadzenia cła w kraju dużym, tj. takim, którego popyt na dany towar stanowi tak dużą część popytu światowego, iż ma on możliwość wywierania wpływu na kształtowanie się cen tego towaru. Jest to poprawa cen w eksporcie i imporcie dużego kraju, spowodowana faktem, że wskutek wprowadzenia cła, ceny towarów eksportowanych przez duży kraj nie ulegają zmianie, natomiast następuje spadek cen towarów importowanych.

Preferencje celne

Taryfa jednokolumnowa – przywożone towary traktowane są przez dany kraj jednakowo, bez względu na kraj ich pochodzenia. Taryfa celna zapisana jest wówczas w jednej kolumnie. Wraz z przystąpieniem do UE, Polska przyjęła wspólną taryfę celną tego ugrupowania będącą również taryfą jednokolumnową. Zawiera ona stawki celne noszące nazwę konwencyjnych.

Taryfa wielokolumnowa – Jest konsekwencją wprowadzenia preferencji celnych, każda z kolumn zawiera stawki celne odnoszące się do towarów pochodzących z określonej grupy krajów. Wyróżnia się następujące rodzaje stawek:

Preferencje celne – polityka różnicowania ceł w odniesieniu do towarów pochodzących z różnych grup krajów.

Wyróżnia się trzy stopnie protekcji. Są to kolejno: średnia stawka celna, nieważona średnia stawka celna oraz efektywna stopa protekcji

  • Nieważona stawka celna – średnia sumy stawek celnych nakładanych w danym państwie na wszystkie rodzaje importowanych dóbr.
  • Ważona średnia stawka celna – iloraz wielkości wpływów z ceł uzyskiwanych w ciągu roku przez dane państwo przez wielkość wydatków na import.
  • Efektywna stopa protekcji – narządzie analityczne określające stopień protekcji zapewniony krajowym czynnikom produkcji (prac i kapitałowi) przez obowiązującą w danym państwie strukturę ceł.

Zobacz też

Przypisy

  1. a b c d MateuszM. Machaj MateuszM., RobertR. Gwiazdowski RobertR., Wolna przedsiębiorczość: Podręcznik do nauki podstaw przedsiębiorczości, wyd. 1, Wrocław: Instytut Edukacji Ekonomicznej im. Ludwiga von Misesa, 2021, s. 336, ISBN 978-83-65086-06-8  .
  2. William F. Samuelson, Stephen G. Marks: Ekonomia menedżerska. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, 2009, s. 457. ISBN 978-83-208-1776-8.

Bibliografia

Kontrola autorytatywna (levy):Encyklopedie internetowe: