Białystok

Wygląd przypnij ukryj Białystok
miasto na prawach powiatu
Ilustracja
Rynek Kościuszki
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Polska

Województwo

 podlaskie

Aglomeracja

białostocka

Data założenia

1440–1444

Prawa miejskie

około 1691

Prezydent

Tadeusz Truskolaski

Powierzchnia

102 km²

Wysokość

118–175 m n.p.m.

Populacja (1.01.2023)
• liczba ludności
• gęstość


292 600
2865 os./km²

Strefa numeracyjna

85

Kod pocztowy

15-XXX

Tablice rejestracyjne

BI

Położenie na mapie województwa podlaskiegoMapa konturowa województwa podlaskiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Białystok”BiałystokBiałystok
Położenie na mapie PolskiMapa konturowa Polski, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Białystok”BiałystokBiałystok
Ziemia53°08′07″N 23°08′44″E/53,135278 23,145556
TERC (TERYT)

2061011

SIMC

0922410

Urząd miejskiul. Słonimska 1
15-950 Białystok
Strona internetowa
BIP
Położenie Białegostoku na mapie powiatu białostockiego Białystok, Podlasie i inne krainy historyczne Polski na tle współczesnych granic administracyjnych

Białystok – miasto na prawach powiatu w północno-wschodniej Polsce, położone na Nizinie Północnopodlaskiej, nad rzeką Białą. Jest stolicą województwa podlaskiego i siedzibą władz ziemskiego powiatu białostockiego.

Białystok, liczący 292 600 mieszkańców (31 grudnia 2022) i zajmujący powierzchnię 102 km², jest wśród miast wojewódzkich dziesiąty pod względem liczby ludności i drugi pod względem gęstości zaludnienia. Białystok pełni funkcję administracyjnego, gospodarczego, naukowego i kulturalnego centrum regionu. Miasto z przyległymi gminami tworzy aglomerację białostocką.

Położenie

Białystok leży na Wysoczyźnie Białostockiej, będącej częścią makroregionu Nizina Północnopodlaska. Znajduje się w centralnej części województwa podlaskiego. Uwarunkowania geograficzne (miasto leży w sąsiedztwie Białorusi, Litwy i Rosji) i historyczne sprawiły, że Białystok jest miejscem, gdzie od wieków żyli wspólnie ludzie różnych kultur, wyznań i narodowości, co ukształtowało specyficzny charakter miasta.

Pod względem historycznym większa część Białegostoku leży na Podlasiu, w czasach I Rzeczypospolitej położona była w ziemi bielskiej województwa podlaskiego Korony Królestwa Polskiego, natomiast jego południowo-wschodnie osiedla Dojlidy, Skorupy i Dojlidy Górne, a także Pieczurki (część osiedla Wygoda) należą do Grodzieńszczyzny, położone były w powiecie grodzieńskim województwa trockiego Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Warunki naturalne

Miasto jest położone nad rzeką Białą, będącą lewym dopływem Supraśli.

Klimat

Zgodnie z podziałem rolniczo-klimatycznym Polski Romualda Gumińskiego, Białystok położony jest w dzielnicy podlaskiej. Klimat jej jest wyraźnie chłodniejszy od innych dzielnic nizinnych. Średnie temperatury stycznia mieszczą się w granicach od -4 do –6 °C, należą one do najniższych w Polsce. Średnia temperatura roczna wynosi ok. +7 °C. Liczba dni mroźnych wynosi od 50 do 60, z przymrozkami od 110 do 138 dni, a czas zalegania pokrywy śnieżnej od 90 do 110 dni. Średnie sumy opadów rocznych oscylują wokół wartości 550 mm, a okres wegetacyjny trwa 200 do 210 dni.

Przyroda

Znajduje się w obszarze funkcjonującym pod nazwą Zielone Płuca Polski (dawne tereny województw: białostockiego, łomżyńskiego, olsztyńskiego, ostrołęckiego i suwalskiego). Około 32% jego powierzchni zajmują tereny zielone. Parki i skwery oraz 1886 ha lasów znajdujących się w granicach miasta tworzą specyficzny i zdrowy mikroklimat. W obrębie Białegostoku znajdują się dwa rezerwaty przyrody o powierzchni łącznej 105 ha, będące pozostałościami Puszczy Knyszyńskiej. Aglomeracja miejska sąsiaduje z Narwiańskim Parkiem Narodowym. Takie usytuowanie rezerwatów przyrody w bezpośrednim sąsiedztwie miasta jest unikatowe. Ze względu na te walory w 1993 r. Białystok jako pierwsze miasto w Polsce został przyjęty do międzynarodowego projektu Sieci Zdrowych Miast prowadzonego przez Światową Organizację Zdrowia. Na terenie miasta znajdują się 2 rezerwaty przyrody:

Zieleń miejska

Parki w BiałymstokuDywan kwiatowy Park PlantyFontanna w parku PlantySchody prowadzące do pomnika Bohaterów Ziemi Białostockiej w Białymstoku położonego na terenie Parku CentralnegoPark Poniatowskiego (Stary)Ogród Zoologiczny w Parku Konstytucji 3 Maja

Historia

Szkic parku Branickich autorstwa Pierre Ricaud de Tirregaille z widokiem na pałac – rycina z 1752 roku Śródmieście Białegostoku w 1928 roku

Osada Białystok powstała między 1440 a 1444 rokiem, gdy na miejsce obecnego Rynku Kościuszki przybyli osadnicy z ziemi kolneńskiej, a do dzisiejszych Dojlid – z powiatu lidzkiego. W miejscu obecnego Rynku Kościuszki krzyżowały się drogi do Suraża, Wasilkowa oraz Choroszczy. Między 1444 a 1447 rokiem Białystok od Michała Zygmuntowicza otrzymuje Jakub Raczko Tabutowicz. W ciągu następnych trzech lat powstają dwa dwory oraz kościół parafialny. Przy kościele w 1578 roku stanęła karczma. W latach 1617–1626 z fundacji marszałka Piotra Wiesiołowskiego zbudowano zachowany do dziś stary kościół farny. To on wzniósł w Białymstoku murowany gotycko-renesansowy zamek, który po gruntownej przebudowie w latach 90. XVII wieku stał się barokową rezydencją magnackiego rodu Branickich znaną do dziś jako pałac Branickich. Z 1727 r. pochodzi pierwsza wzmianka o białostockiej cerkwi, która znajdowała się w miejscu obecnego soboru św. Mikołaja.

W 1745 Białystok był miastem prywatnym, położonym w ziemi bielskiej województwa podlaskiego, posiadającym prawo magdeburskie. W tym samym roku rozpoczęto budowę białostockiego ratusza. Całość założenia urbanistycznego Białegostoku przypisywana jest architektom związanym z dworem hetmana Jana Klemensa Branickiego. W 1769 w pobliżu miasta konfederaci barscy stoczyli z armią carską przegraną bitwę pod Olmontami. W XIX wieku miejscowość zmieniła charakter z rezydencjonalnego na administracyjny i przemysłowy.

W latach 1807–1915 Białystok znajdował się w granicach zaboru rosyjskiego i Imperium Rosyjskiego. Do 1842 r. miasto było stolicą obwodu białostockiego, następnie przyłączono je do guberni grodzieńskiej i było największym miastem guberni, mimo że siedziba guberni znajdowała się w Grodnie. Po powstaniu listopadowym w pobliżu miasta ustalono granicę celną między Kongresówką a Rosją, co wywołało gwałtowną falę migracji ekonomicznej łódzkich fabrykantów. Przyczyniło się to do dynamicznego rozwoju prowincjonalnego wówczas miasteczka. W tym okresie rozrastający się Białystok zyskał miano Manchesteru Północy. W 1862 r. przez Białystok przeprowadzono Kolej Warszawsko-Petersburską, która także przyczyniła się do rozwoju gospodarczego miasta. W 1892 uruchomiono w mieście system wodociągów.

Żydzi zamordowani podczas pogromu w Białymstoku w 1906 roku

Na początku XX w. Białystok był centrum polskiego ruchu anarchistycznego.

Na przełomie lipiec/sierpień 1905 w mieście miał miejsce pogrom antyżydowski.

W dniach 14–16 czerwca 1906 w Białymstoku doszło do pogromu ludności żydowskiej, podczas którego zamordowano 88 osób.

W latach 1915–1919 miasto znajdowało się pod okupacją niemiecką. W 1920 Białystok stał się krótkotrwale siedzibą komunistycznego Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski, jednak w tym samym roku Wojsko Polskie stoczyło zwycięską bitwę białostocką z Armią Czerwoną, uwalniając miasto spod bolszewickiej okupacji. W czasie I wojny światowej w Lesie Pietrasze znajdowała się carska baza sterowców, jedna z największych w Europie. Do 1939, już w niepodległej Polsce, miasto było stolicą województwa białostockiego. W pierwszej połowie 1936 roku doszło tam do ekscesów o podłożu antysemickim. W październiku 1939 Białystok przyłączono do Białoruskiej SRR i nadano mu status stolicy obwodu białostockiego. Od września 1939 r. do wybuchu wojny radziecko-niemieckiej Białystok był jednym z dwóch głównych (obok Lwowa) ośrodków działania polskich komunistów, którzy po 1945 roku objęli władzę w Polsce. Przywódcą tego środowiska był Alfred Lampe, pod przywództwem którego działali m.in.: Janina Broniewska, Paweł Finder, Małgorzata Fornalska, Marceli Nowotko, Jakub Berman, Czesław Skoniecki i Leon Lipski.

Białystok w 1941 roku

W czerwcu 1941 do Białegostoku wkroczyły wojska niemieckie. Od lipca 1941 do lipca 1944 był on pod okupacją niemiecką jako Okręg Białostocki. Już na przełomie czerwca i lipca 1941 roku Niemcy zamordowali w Białymstoku od 6,5 tys. do 7 tys. Żydów. Pod koniec lipca tegoż roku w mieście utworzono getto, w którym w 1943 r. wybuchło powstanie. Armia Krajowa odmówiła pomocy żydowskiemu ruchowi oporu w getcie ze względu na obecność w nim komunistów. Ostatecznie białostoccy Żydzi zginęli w obozach zagłady w Treblince i na Majdanku. Po zajęciu miasta, w dawnych koszarach 10 Pułku Ułanów Litewskich hitlerowcy utworzyli obóz dla jeńców radzieckich. Pierwotnie przetrzymywano tam ok. 10–12 tys. jeńców, którzy na skutek ekstremalnych warunków bytowych, głodu i chorób masowo ginęli. Obóz zlikwidowano jesienią 1943 roku. W lipcu 1944 miały miejsce ciężkie walki między 3 Armią 2 Frontu Białoruskkiego Armii Czerwonej a wojskami niemieckimi o Białystok (podczas operacji białostockiej zginęło 4643 żołnierzy Armii Czerwonej), w wyniku których miasto poważnie ucierpiało, zniszczeniu uległo prawie 80 procent zabudowy. Po II wojnie światowej odbudowane miasto na zawsze utraciło swój poprzedni charakter, będący dziedzictwem parowiekowej jego historii. Dzięki powojennym migracjom ludności wiejskiej Białystok powiększył się, kilkukrotnie przewyższając liczbę swoich mieszkańców sprzed 1939 r. W tym okresie powstały liczne uczelnie i nowe ośrodki przemysłowo-usługowe.

Od 1999 r. jest stolicą województwa podlaskiego. W 2002 roku do miasta przyłączono wieś Zawady, a w 2006 r. cztery kolejne miejscowości.

Architektura

Zespół pałacowo-parkowy BranickichTympanon Pałacu Branickich wraz z herbem rodowym, wyżej rzeźba, tzw. Grupy AtlasaOgród przed Pałacem BranickichBrama główna – (wieża Gryfa) wejście do zespołu pałacowo-parkowego w Białymstoku, widok z pl. Marszałka Józefa PiłsudskiegoBrama główna – (wieża Gryfa), widok od strony pałacuJedna z wielu rzeźb w ogrodzie Pałacu BranickichAkteonPawilon Włoski w Parku Branickich Wybrane kamienice BiałegostokuAusteria (barokowa)Kamienica GinzburgaWilla pod KariatydamiKamienica Jossema, obecnie Hotel AristoKamienica KantorowiczówKamienica MakowskichKamienica SzturmanówKamienica PuchalskiegoKamienica przy ul. Spółdzielczej (w Centrum)Kamienica przy ul. Waszyngtona (na os. Piaski)Kamienica przy ul. Warszawskiej (na os. Bojary)Pierzeja zachodnia Rynku KościuszkiKamienica, Rynek Kościuszki 7 – obecnie bankKamienica przy ul. Ciepłej (na os. Sienkiewicza)Kamienica przy ul. Sienkiewicza (na os. Sienkiewicza)Kamienica przy ul. Lipowej (w Centrum)Hotel Villa Tradycja

Zabytki

Budynki gotyckie:

Budynki renesansowe:

Budynki barokowe:

Obiekty powstałe w XIX wieku:

Obiekty powstałe w XX wieku:

Obiekty niezachowane:

Turystyka

HoteleHotel EsperantoHotel Ibis StylesHotel AristoHotel GołębiewskiHotel CristalHotel BranickiHotel TurkusHotel GromadaHotel BOSiRHotel Pod HerbemHotel 3 TrioHotel PodlasieHotel BelwederHotel TitanicHotel Villa Tradycja

Szlaki turystyczne

Część z zabytków została oznakowana na pięciu turystycznych szlakach tematycznych utworzonych w mieście w latach 2008–2010:

W maju 2011 dodatkowo powstały:

Alternatywę dla pieszych szlaków stanowi „Białostocki Audiobus. Dźwiękowy przewodnik do słuchania w autobusach komunikacji miejskiej” – utworzony w 2011 roku szlak turystyczny oparty na trasach linii autobusowych numer 2 i 10.

Do roku 2019 powstały szlaki turystyczne:

Przez Białystok przebiega 5 szlaków PTTK.

Rynek Kościuszki

Rynek Kościuszki

Pod koniec roku 2007 otwarto plac miejski za Ratuszem (pomiędzy ul. Suraską i Rynkiem Kościuszki). W marcu 2008 r. UM przedstawił plan remontu ścisłego centrum. Według tego planu w roku 2009 Rynek Kościuszki, Suraska i Kilińskiego nabrały charakteru miejskiego centrum. Rynek został wyłożony kostką i płytami granitowymi, znajduje się tam stylowe oświetlenie oraz donice z kwiatami i ławki. Historia Rynku Kościuszki sięga roku 1753, kiedy to po pożarze miasta jego przebudową zajął się ówczesny właściciel Białegostoku – Jan Klemens Branicki. Do najważniejszych zachowanych obiektów z tego okresu należy Ratusz z wieżą zegarową, ukończony w 1761 roku. Dawniej pełnił on funkcje usługowo-handlowe, znajdowały się w nim kramy kupieckie, w większości należące do ludności żydowskiej. W roku 1939 radzieccy okupanci zburzyli Ratusz, a na jego miejscu planowano wybudowanie pomnika Józefa Stalina. W latach 1954–1958 odbudowano rozebrany budynek. Obecnie mieści się w nim główna siedziba Muzeum Podlaskiego. Przy Rynku Miejskim znajduje się także cekhauz – hetmańska zbrojownia. Jest to barokowo-klasycystyczny budynek w kształcie typowego dla XVIII wieku dworku szlacheckiego. W swojej historii był wykorzystywany głównie jako magazyn sprzętu strażackiego. Dziś znajduje się tu Archiwum Państwowe. Do najefektowniejszych obiektów na Rynku Kościuszki zalicza się budynek dawnej austerii, czyli karczmy. Jest to budowla dwukondygnacyjna, pokryta mansardowym dachem z lukarnami, ze ściętym narożem z balkonem ozdobionym portykiem i frontonem wspartym na dwóch kolumnach. Obecnie mieści się w niej restauracja Astoria, która stanowi wraz z sąsiednim budynkiem część kompleksu gastronomiczno-usługowego pod nazwą Centrum Astoria. W jego skład wchodzi cukiernia z tarasem widokowym, na którym serwowana jest kawa i desery. W piwnicach Astorii znajduje się pub, a na parterze stylowy bar. Ponadto w Centrum Astoria znajdują się sale konferencyjno-bankietowe. Przy wschodniej pierzei Rynku wznosi się zespół katedralny Wniebowzięcia NMP, w którego skład wchodzi XX-wieczna bazylika wybudowana w stylu neogotyckim, barokowa plebania zbudowana w 1761 roku oraz XVII-wieczny kościółek farny, który jest najstarszym zachowanym zabytkiem murowanym w mieście. Przy zachodniej pierzei Rynku znajdują się kolorowe fasady odbudowanych po wojnie kamieniczek. w których mieszczą się galerie, kawiarnie, puby, księgarnia i sklepy.

Demografia

Ludność Białegostoku

Największą populację Białystok odnotował 30 czerwca 2020 roku – według danych GUS 297 585 mieszkańców.

Powierzchnia Białegostoku

Zmiany granic miasta Białegostoku na przestrzeni lat

    – granice Białegostoku w roku 1691, pow. 0,43 km²
    – obszar przyłączony w roku 1749, pow. 1,20 km²
    – obszar przyłączony w roku 1845, pow. 6,00 km²
    – obszar przyłączony w roku 1877, pow. 10,00 km²
    – obszar przyłączony w roku 1919, pow. 44,00 km²
    – obszar przyłączony w roku 1954, pow. 71,00 km²
    – obszar przyłączony w roku 1973, pow. 89,00 km²
    – obszar przyłączony w roku 1980-81, pow. 90 km²
    – obszar przyłączony w roku 2002, pow. 94 km²
    – obszar przyłączony w roku 2006, pow. 102 km²

Mniejszości narodowe

Konsulat Generalny Republiki Białorusi w Białymstoku Białorusini

Białystok to ośrodek kulturalno-społeczny Białorusinów (według spisu powszechnego z 2002 roku mieszka ich tutaj prawie 7,5 tys., co stanowi 2,5% mieszkańców Białegostoku). Działają tu Konsulat Białorusi oraz takie organizacje jak: Białoruskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne, Związek Młodzieży Białoruskiej, Związek Białoruski w RP, Białoruskie Stowarzyszenie Literackie „Białowieża”, Białoruskie Towarzystwo Historyczne, Stowarzyszenie Dziennikarzy Białoruskich, Białoruskie Zrzeszenie Studentów, Centrum Edukacji Obywatelskiej Polska-Białoruś, Towarzystwo Kultury Białoruskiej. W Białymstoku odbywają się także ogólnopolskie imprezy kulturalne m.in. Festiwal „Piosenka Białoruska” oraz Święto Kultury Białoruskiej. Działa niezależne białoruskie Radio Racja, nadające sygnał także na Białoruś. Wydawane są tu białoruskie czasopisma: Niwa, Białoruskie Zeszyty Historyczne, Pravincyja oraz Czasopis.

Rosjanie

Rosjanie to mniejszość narodowa, którą na Podlasiu szacuje się na ponad 830 osób. Stanowi to 6,4% z całkowitej populacji Rosjan w Polsce obliczanej na ok. 13 000 osób. W Białymstoku działa ich główna organizacja – Rosyjskie Stowarzyszenie Kulturalno-Oświatowe, organizujące Dni Kultury Rosyjskiej.

Tatarzy

W Białymstoku mieszka ok. 1800 Tatarów. Działa Związek Tatarów Rzeczypospolitej Polskiej (oddział podlaski), wydawane jest czasopismo „Życie Tatarskie”. W planach jest stworzenie w stolicy województwa podlaskiego Instytutu Historii Tatarów.

Pozostałe narodowości

W Białymstoku mieszkają również: Romowie (działa Centralna Rada Romów w Polsce, ukazuje się ich miesięcznik „Rrom p-o Drom)” oraz Ukraińcy (według spisu powszechnego z 2002 roku w Białymstoku mieszka 417 Ukraińców; działają: Związek Ukraińców Podlasia, Związek Ukraińskiej Młodzieży Niezależnej).

Gospodarka

Zespół apartamentowców mieszkalno-usługowych przy ul. Tysiąclecia 10Wieżowiec mieszkalny (17 pięter, wys.46,5 m) położony przy ul. Waszyngtona 36Browar Dojlidy, ul. Dojlidy Fabryczne 28Yuniversal Podlaski Sp. z o.o. – deweloper z Białegostoku realizujący inwestycje w budownictwie, m.in. w WarszawieSiedziba Kuriera Porannego przy ul. Świętego Mikołaja 1

Sytuacja społeczno-gospodarcza

Galerie i centra handloweAtrium BiałaAlfa Centrum BiałystokDawna Fabryka pluszów później Fabryka Wyrobów Runowych „Biruna” SA, obecnie Alfa Centrum BiałystokZielona KamienicaPasaż

Pod względem gospodarczym Białystok posiada profil przemysłowo – handlowy. Ze względu na fakt, iż miasto jest administracyjnym i naukowym centrum regionu, wysoki jest także procent osób pracujących w sektorze publicznym (szkolnictwo średnie, szkolnictwo wyższe, szpitale wojewódzkie i poradnie specjalistyczne oferujące usługi publiczne o zasięgu wojewódzkim i ogólnopolskim).

Według danych Urzędu Statystycznego w Białymstoku, w 2019 roku w mieście funkcjonowały 36 072 podmioty gospodarki narodowej. Jest to liczba o ok. 16,5% wyższa w porównaniu do liczby podmiotów funkcjonujących w mieście w roku 2010 (wówczas istniało zarejestrowanych 31 218 podmiotów). Najwięcej przedsiębiorstw prowadzi działalność handlową – 7718 szt. (dane GUS obejmują w dziale HANDEL także naprawę pojazdów samochodowych). Drugą pozycję zajmują firmy prowadzące działalność profesjonalną – 4396 podmiotów. Na trzeciej pozycji są przedsiębiorstwa branży budowlanej – 4079 firm. Kolejne pozycje to transport (2 516 firm) i przetwórstwo przemysłowe (2211 podmiotów).

Powyższe dane w interesujący sposób korespondują z danymi na temat ilości osób zatrudnionych w poszczególnych sektorach gospodarki zebranych przez GUS od podmiotów zatrudniających powyżej 9 pracowników. Zakłady produkcyjne w roku 2018 zatrudniały najwięcej pracowników spośród wszystkich innych branż działających w Białymstoku – 14 630 osób, pomimo iż przedsiębiorstw przemysłowych było najmniej spośród wszystkich podmiotów działających na terenie miasta. Na drugim miejscu w tym zestawieniu jest handel. Dane GUS wskazują, iż ten segment gospodarki zatrudniał 15 905 osób, czyli więcej niż przemysł, jednakże ze względu na fakt, iż GUS ujmuje w tej kategorii również naprawę pojazdów samochodowych (usługi), handel wykazano na drugim miejscu pod względem ilości zatrudnianych pracowników na terenie miasta. Na trzecim miejscu pod względem ilości osób zatrudnionych była edukacja (14 326 osób), zaś na czwartym miejscu – opieka zdrowotna (8935 osób).

W czerwcu 2022 stopa bezrobocia w Białymstoku wynosiła 5,8%. Średnie wynagrodzenie brutto wypłacane na terenie Białegostoku w sektorze przedsiębiorstw wg danych GUS za 2019 rok wynosiło 4 215,86 PLN i było najniższe spośród wszystkich miast wojewódzkich w Polsce. Przeciętne zatrudnienie w sektorze przedsiębiorstw w kwietniu 2022 r. ukształtowało się na poziomie 123,0 tys. osób, tj. o 2,5% wyższym od zanotowanego rok wcześniej (w kwietniu ubiegłego roku również wzrosło o 2,5%).

W 2018 roku, według danych GUS, liczba osób pracujących w białostockim sektorze publicznym wynosiła 36 204 osoby, zaś w sektorze prywatnym – 51 878 osób.

Duża część mieszkańców Białegostoku pracuje w przedsiębiorstwach mających swoje siedziby w gminach ościennych, takich jak Choroszcz, Juchnowiec Kościelny, Supraśl, Wasilków, Zabłudów (dotyczy to zwłaszcza przedsiębiorstw przemysłowych). Zjawisko to powoduje, iż gospodarkę Białegostoku coraz częściej ujmuje się w ujęciu metropolitarnym, nie zaś w ujęciu pojedynczego miasta.

Przemysł

Białystok jest głównym ośrodkiem przemysłowym województwa podlaskiego. Rozwinięty jest tu przemysł elektromaszynowy (elektroniczny, maszynowy i metalowy), drzewny, odzieżowy, spożywczy i poligraficzny. Dodatkowo funkcjonują tutaj znaczące w skali ogólnopolskiej zakłady innych branż przemysłowych.

Dominującą gałęzią białostockiej gospodarki pod względem ilości podmiotów jest przemysł elektromaszynowy. Według danych GUS za 2019 rok, w Białymstoku zarejestrowanych było 508 przedsiębiorstw działających w branży produkcji wyrobów metalowych, maszyn i urządzeń elektronicznych oraz elektrotechnicznych, a także części i elementów stosowanych w produkcji pojazdów. Przykładowymi zakładami przemysłu elektromaszynowego działającymi na terenie Białegostoku są:

Na terenie Białegostoku funkcjonuje szereg zakładów działających w branży drzewnej. Według danych GUS, w 2019 roku w mieście zarejestrowanych było 263 producentów mebli. Do największych przedstawicieli przemysłu drzewnego działających na terenie miasta należą:

W Białymstoku dobrze rozwinięty jest przemysł odzieżowy. Według danych GUS za 2019 rok, w mieście było zarejestrowanych 217 przedsiębiorstw produkujących ubrania. Silną koncentrację terytorialną wykazują dynamicznie rozwijające się przedsiębiorstwa działające w segmencie produkcji bielizny. Przykładowymi białostockimi zakładami przemysłu odzieżowego są:

Dużą rolę w kształtowaniu kondycji gospodarczej Białegostoku odgrywa przemysł spożywczy. Funkcjonują tu liczne przedsiębiorstwa zajmujące się wyrobem produktów wędliniarskich, piekarniczych i cukierniczych. Według danych GUS, w 2019 roku w mieście zarejestrowanych było 171 podmiotów działających w segmencie produkcji artykułów spożywczych oraz napojów. Przykładowymi, największymi podmiotami działającymi w białostockiej branży produkcji artykułów spożywczych i napojów są następujące firmy:

Białystok jest także miastem o stosunkowo dobrze rozwiniętym przemyśle poligraficznym. Dane GUS za 2019 rok wskazują, iż w mieście zarejestrowanych było 135 podmiotów zajmujących się projektowaniem oraz drukowaniem czasopism, książek, materiałów reklamowych, opakowań i etykiet. Do największych białostockich firm branży poligraficznej należą:

Białystok był niegdyś miastem o znaczącej koncentracji przemysłu włókienniczego. Po okresie transformacji ustrojowej znaczenie tego przemysłu na terenie miasta zmalało (większość zakładów upadło). Tym niemniej funkcjonują tutaj przedsiębiorstwa włókiennicze o znaczącej pozycji rynkowej w skali kraju oraz rynków zagranicznych:

W Białymstoku funkcjonują także dwa przedsiębiorstwa przemysłu szklarskiego:

Ze względu na znaczącą gęstość zabudowy Białegostoku, przemysł w ostatnich latach często był lokowany poza granicami miasta, w okolicznych miejscowościach należących do gmin Juchnowiec Kościelny (m.in. produkcja implantów medycznych, produkcja sterowników przemysłowych), Choroszcz (m.in. produkcja stolarki okiennej), Zabłudów (m.in. produkcja maszyn rolniczych), Supraśl (m.in. produkcja opakowań, produkcja wyrobów metalowych), Wasilków (produkcja chemii budowlanej, produkcja mebli metalowych, produkcja artykułów spożywczych, produkcja dzianin). Dlatego też samorząd Białegostoku w celu stworzenia warunków do lokalizowania zakładów przemysłowych na terenie miasta utworzył w dzielnicach Dojlidy i Krywlany rozległe tereny inwestycyjne objęte podstrefą Suwalskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

W Białymstoku funkcjonuje Białostocki Park Naukowo-Technologiczny skupiający innowacyjne przedsiębiorstwa znajdujące się w fazie wzrostowej, dając im organizacyjne możliwości rozwojowe. BPNT oferuje także dostęp do infrastruktury badawczej i laboratoryjnej niezbędnej do rozwoju produktów i usług przedsiębiorstw branży przemysłowej, informatycznej, programistycznej i medycznej. Jednocześnie działalność badawczo-rozwojową podejmuje lub realizuje coraz więcej zakładów przemysłowych działających na terenie Białegostoku, co daje nadzieję na dalszy wzrost gospodarczy miasta w wyniku komercjalizacji własności intelektualnej tworzonej przez jego mieszkańców.

Białystok jest dużym ośrodkiem przemysłu włókienniczego, rozwinięty jest też przemysł elektromaszynowy (elektroniczny, maszynowy i metalowy), drzewny, spożywczy (największy w Polsce Polmos), materiałów budowlanych, huta szkła oraz elektrociepłownia.

Miasto jest ośrodkiem handlu, głównie ze wschodem. Działa tu Centrum Promocji Rynku Wschodniego. W Białymstoku odbywają się międzynarodowe Targi Tekstylno-Odzieżowe, Żywności i Przetwórstwa, Konsumpcyjne, Rolno-Spożywcze.

Handel

Handel jest tą dziedziną gospodarki, w której działa wiodąca część białostockich przedsiębiorstw, a także w której pracuje wiodąca część białostoczan (liczba ta jest zbliżona do liczby osób zatrudnionych w przemyśle).

W Białymstoku działają następujące podmioty handlowe o wysokiej pozycji konkurencyjnej na skalę ogólnopolską:

W Białymstoku znajduje się: 7 hipermarketów, 27 supermarketów, 18 centrów handlowych (Atrium Biała, Alfa Centrum, Galeria Jurowiecka, Auchan Produkcyjna, Auchan Hetmańska, Outlet Center, Outlet Białystok, Galeria Zielone Wzgórze, Galeria M, Galeria Antoniuk, CH Panorama, Dom Handlowy Wenus, Centrum Handlowe Park, CH Sienny Rynek Centrum Handlowe, CH Zielona Kamienica, Centrum Handlowe Fasty, Centrum Handlowe M2, Podlaskie Centrum Rolno-Towarowe), 19 marketów elektronicznych, marketów budowlano-dekoracyjnych. W miejscowości działało państwowe gospodarstwo rolne – Państwowe Gospodarstwo Ogrodnicze Białystok.

Usługi

W Białymstoku funkcjonuje kilkanaście tysięcy firm usługowych. Do najbardziej znaczących segmentów usług należą (wg danych GUS z 2019 roku):

Działalność profesjonalną na terenie Białegostoku realizują głównie mikro i małe firmy. Usługi wykonywane przez te przedsiębiorstwa mają charakter okołobiznesowy i są w znacznej mierze zlecane przez lokalne firmy przemysłowe, handlowe i usługowe. Podobnie kształtuje się sytuacja białostockich firm transportowych.

Na terenie Białegostoku działa 4079 przedsiębiorstw budowlanych wykonujących usługi remontowe i związane z wznoszeniem budynków (tzw. produkcja budowlana). Przykładowymi przedsiębiorstwami zajmującymi się budową gotowych obiektów są:

Białostocka branża IT reprezentowana jest przez liczne mikroprzedsiębiorstwa zajmujące się usługami programistycznymi na zlecenie dużych firm sektora IT. Istnieją także małe i średnie firmy zajmujące się wdrażaniem i utrzymaniem systemów informatycznych, utrzymaniem infrastruktury informatycznej, dostawami i serwisem sprzętu dla przedsiębiorstw i instytucji publicznych. Do przykładowych przedsiębiorstw branży IT działających na terenie Białegostoku należą:

W końcu listopada 2010 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w Białymstoku obejmowała ok. 14,8 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 12,0% do aktywnych zawodowo. Według GUS w październiku 2013 roku stopa bezrobocia wynosiła 13,6% – najwięcej z miast wojewódzkich.

We wrześniu 2019 liczba zarejestrowanych bezrobotnych wynosiła 7200 osób, a stopa bezrobocia wynosiła 5,5%.

Transport

Białystok to największy węzeł komunikacyjny północno-wschodniej Polski. Przez miasto przebiega linia kolejowa Rail Baltica o znaczeniu europejskim (WarszawaSuwałkiKownoRygaTallinn).

Drogi

Drogi w BiałymstokuTunel Augusta Emila Fieldorfa Nila w Białymstokuul. Popiełuszki (widok z mostu Fieldorfa)Aleja Jana Pawła IIul. Bohaterów Monte CassinoWidok na osiedle Słoneczny Stok Tranzyt

Ruch tranzytowy został poprowadzony przez wewnętrzne obwodnice miasta: północną – Trasę Generalską, zachodnią – Trasę Niepodległości i południową – ul. Konstantego Ciołkowskiego.

Transport kolejowy

XIX-wieczny Dworzec kolejowy w Białymstoku

W Białymstoku krzyżują się następujące linie kolejowe: linia kolejowa nr 6 (ZielonkaKuźnica Białostocka), nr 38 (BiałystokBartoszyce), nr 32 (Białystok – Czeremcha) oraz linia kolejowa nr 37 (Białystok – Zubki Białostockie).

Białystok posiada bezpośrednie połączenia kolejowe między innymi z: Warszawą, Olsztynem, Krakowem, Gdańskiem, Katowicami, Wrocławiem, Szczecinem, Bielskiem-Białą oraz Jelenią Górą. Pociągi lokalne docierają do Suwałk, Ełku, Sokółki, Kuźnicy, Czeremchy, Łap, Szepietowa, Czyżewa, a do niedawna również do Małkini. Rozwinięty jest również transport autobusowy, obsługiwany zarówno przez przedsiębiorstwo PKS Białystok (od 2017 PKS Nova SA), które utrzymuje wiele linii dalekobieżnych (m.in. do Warszawy, Zielonej Góry, Gdańska, Szczecina, Lublina, Gołdapi, Suwałk) oraz lokalnych do większości miast i wsi województwa podlaskiego, jak i przewoźników prywatnych, obsługujących połączenia m.in. do Warszawy, Moniek, Bielska Podlaskiego, Czeremchy, Czarnej Białostockiej i Tykocina oraz Krynek.

22 września 2014 roku z inicjatywy stowarzyszenia Kolejowe Podlasie w celu zbadania możliwości uruchomienia w Białymstoku SKM, na jeden dzień eksperymentalnie uruchomiono 23 bezpłatne pociągi specjalne relacji Białystok BacieczkiBiałystok StarosielceBiałystokBiałystok Fabryczny, z których skorzystało 1551 osób.

Komunikacja miejska

Solaris Urbino 12 w barwach KPK Białystok Dworzec autobusowy w Białymstoku Ścieżka dla rowerów, przystanek autobusowy komunikacji miejskiej w Białymstoku przy ul. Wiejskiej

W Białymstoku i gminach ościennych, które zawarły porozumienie w sprawie wspólnej organizacji transportu publicznego, organizatorem transportu jest Zarząd Białostockiej Komunikacji Miejskiej. Białystok jest największym miastem w Polsce posiadającym tylko jeden rodzaj komunikacji miejskiej, autobusową. Na niektórych ulicach zostały wydzielone pasy dla autobusów. W 2021 roku łączna ich długość wynosiła 21,2 km. W ramach publicznego transportu zbiorowego organizowanego przez UM w Białymstoku operują trzy przedsiębiorstwa autobusowe: Komunalny Zakład Komunikacyjny, Komunalne Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej oraz Komunalne Przedsiębiorstwo Komunikacyjne, istniały także spółki Abra, BIATRA. Białostocka Komunikacja Miejska obsługuje 50 linii autobusowych, w tym 30 linii miejskich dziennych (1–30) oraz 20 linii podmiejskich (100–105, 107–109, 111–113, 122, 123, 126, 132, 142, 200–202). W czerwcu 2009 powstał Klub Miłośników Komunikacji Miejskiej w Białymstoku. Niektóre ościenne gminy posiadają własną komunikację publiczną, zapewniającą połączenie z Białymstokiem.

Infrastruktura rowerowa

W Białymstoku wybudowano ponad 162 km dróg rowerowych. Przyjęty w połowie lat 90. XX w. tzw. AZ Plan zakładał pokrycie całego miasta gęstą siecią ścieżek, jednak część projektu nie została zrealizowana. Obecnie przy prawie każdej większej inwestycji drogowej jest tworzona wydzielona droga dla rowerów. Liczba ścieżek rowerowych wzrasta dzięki ujmowaniu w ramach inwestycji drogowych również sąsiadujących traktów rowerowych. Przez miasto przebiega szlak rowerowy Green Velo, prowadzący przez pięć województw we wschodniej Polsce.

W 2014 roku powstał publiczny system wypożyczania rowerów BiKeR.

Transport lotniczy

Na obszarze miasta istnieje lotnisko sportowe Aeroklubu Białostockiego. Wiele lat trwały dyskusje co do miejsca lokalizacji, celowości i zakresu działania nowego lotniska, gdyż z uwagi na położenie miasta miało ono nie mieć charakteru portu lotniczego. Na początku listopada 2017 rada miasta zadecydowała jednak, że na terenie Aeroklubu powstanie pas startowy mogący obsługiwać samoloty mieszczące do 50 pasażerów. Roboty zakończono we wrześniu 2018 roku. Droga startowa ma wymiary 1350 na 30 m (nawierzchnia utwardzona z asfaltobetonu). Powstała także płyta do zawracania samolotów, drogi kołowania, płyty postojowe, wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną i oświetleniem. Koszt inwestycji wyniósł ponad 45 mln zł, z czego 16,1 mln zł pochodziło z budżetu województwa podlaskiego.

Decyzją z dnia 31 lipca 2009 r. zarząd województwa postanowił, iż podlaskie lotnisko regionalne będzie budowane w Sanikach, znajdujących się około 27 km od centrum Białegostoku. Planu jednak nie zrealizowano.

Lądowiska

Przy ulicy Marii Skłodowskiej-Curie istnieją dwa lądowiska sanitarne. Pierwsze, oddane do użytku w 2014 roku lądowisko Białystok-Szpital oraz drugie lądowisko Białystok-Szpital Wojewódzki. Około 14 km na południowy zachód od miasta leży lądowisko Turośń Kościelna.

Kultura

Muzea i galerie sztukiMuzeum PodlaskieMuzeum HistoryczneMuzeum Rzeźby Alfonsa KarnegoBiałostockie Muzeum WsiMuzeum WojskaGaleria Arsenał w BiałymstokuGaleria im. Sleńdzińskich (dawna Synagoga Cytronów)Centrum im. Ludwika Zamenhofa w BiałymstokuCentrum im. Ludwika Zamenhofa w Białymstoku TeatryTeatr Dramatyczny im. Aleksandra WęgierkiBiałostocki Teatr LalekTeatr Arkadia Chór Politechniki Białostockiej

W Białymstoku działa ponad 570 organizacji pozarządowych (w tym 56 towarzystw i związków m.in. Białostockie Towarzystwo Naukowe, Białoruskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne). Białystok w 2010 r. przegrał rywalizację o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2016. Nie znalazł się na tzw. „krótkiej liście” miast-kandydatów.

Muzea i galerie

Białystok jest największym ośrodkiem kulturalnym w północno-wschodniej Polsce. Działa tu największe w województwie Muzeum Podlaskie, posiadające oddziały w Białymstoku (Muzeum Historyczne, Muzeum Rzeźby Alfonsa Karnego, Białostockie Muzeum Wsi), w Choroszczy (Muzeum Wnętrz Pałacowych), w Supraślu, Tykocinie oraz Bielsku Podlaskim. W Białymstoku działają także: Muzeum Wojska, Muzeum Przyrodnicze Uniwersytetu w Białymstoku oraz Muzeum Pamięci Sybiru. Mieści się tu również jedna z najlepszych polskich galerii sztuki współczesnej – Galeria Arsenał. Drugą miejską galerią jest Galeria im. Sleńdzińskich, posiadająca największy w Polsce zbiór dzieł sztuki i pamiątek archiwalnych polskiego rodu artystów z Wilna. Ponadto działa tu 19 prywatnych galerii sztuki.

Teatry i filharmonia

Dzięki Białostockiemu Teatrowi Lalek oraz Wydziałowi Sztuki Lalkarskiej warszawskiej Akademii Teatralnej Białystok uzyskał miano polskiego centrum sztuki lalkarskiej. Oprócz BTL-u istnieje tu także Teatr Dramatyczny oraz kilkanaście teatrów prywatnych (w tym Teatr Wierszalin z Supraśla oraz Teatr K3 z Białegostoku). Miasto posiada również filharmonię. Miasto wraz z Urzędem Marszałkowskim planuje budowę Europejskiego Centrum Muzyki i Sztuki, w skład którego wchodzić mają: Opera i Filharmonia Podlaska, rozbudowany teatr lalek oraz multikino.

Chóry

Kina

Biblioteki

BibliotekiKsiążnica PodlaskaWojewódzka Biblioteka Publiczna

Na terenie Białegostoku znajduje się 17 czynnych bibliotek:

Inne ośrodki kultury

W Białymstoku działa kilkanaście bibliotek. Największe z nich to Książnica Podlaska oraz Biblioteka Uniwersytecka. Osoby starsze i niepełnosprawne mogą bezpłatnie korzystać z biblioteki Fundacji Edukacji i Twórczości, która oferuje usługę „Książka na telefon” skierowaną do osób niebędących w stanie dotrzeć osobiście do wypożyczalni. Pozostałe instytucje kulturalne to m.in. Białostocki Ośrodek Kultury, Centrum Kultury Prawosławnej, Centrum im. Ludwika Zamenhofa w Białymstoku, Dom Kultury „Śródmieście”, Podlaski Instytut Kultury oraz Młodzieżowy Dom Kultury.

Imprezy cykliczne

Obchody święta Policji w Białymstoku

Festiwal Podlaska Oktawa Kultur

Festiwale mniejszości narodowych:

Bezpieczeństwo publiczne

W Białymstoku znajduje się utworzony w 1996 zakład karny. Pojemność jednostki wynosi 296 miejsc. Przy ulicy Warszawskiej 3 istniało Centrum Powiadamiania Ratunkowego. Zostało przeniesione do Zaścianek.

Szpitale w BiałymstokuBiałostockie Centrum Onkologii im. M. Skłodowskiej-Curie przy ul. Ogrodowej 12Uniwersytecki Szpital Kliniczny przy ul. M. Skłodowskiej-Curie 24aUniwersytecki Dziecięcy Szpital Kliniczny im. L. Zamenhofa w BiałymstokuUniwersytecki Szpital Kliniczny przy ul. Warszawskiej 18 (szpital gruźliczy)Lotnicze Pogotowie Ratunkowe w Białymstoku

Szpitale publiczne

Szpitale niepubliczne

Prywatna Klinika Położniczo-Ginekologiczna – ul. Parkowa 6

Oświata i nauka

UczelniePałac Branickich zwany Wersalem Północy – siedziba Uniwersytetu MedycznegoWydział Informatyki Politechniki Białostockiej przy ul. Wiejskiej 45ACentrum Nowoczesnego KształceniaDomy studenta na terenie kampusu PB przy ul. Zwierzynieckiej 4, 6 (DS4-Delta), 8 (DS3-Gamma), 12 (DS2-Beta) i 14 (DS1-Alfa)Wydział Prawa UwB przy ul. Mickiewicza 1Wydział Ekonomii i Zarządzania UwB przy ul. Warszawskiej 63Wydział Pedagogiki i Psychologii UwB przy ul. Świerkowej 20Katedra Teologii Katolickiej UwB przy ul. Warszawskiej 50

Uczelnie

Instytucje naukowo-badawcze

Historia oświaty

Kamienica czynszowa przy ul. Sienkiewicza 14, obecnie w gestii Akademii Teatralnej im. A. ZelwerowiczaWydział Sztuki Lalkarskiej z siedzibą w Warszawie

We wrześniu i listopadzie 1939 roku w Białymstoku było 55 szkół wszystkich typów, w tym 6 gimnazjów państwowych, 6 gimnazjów prywatnych, liceum pedagogiczne i liceum handlowe. Po wejściu Białegostoku w skład Białoruskiej SRR władze radzieckie na ich bazie w roku szkolnym 1940/1941 zaczęły tworzyć technika, „dziesięciolatki”, „siedmiolatki” i szkoły początkowe. Wszystkie szkoły prywatne upaństwowiono. W ten sposób starano się upodobnić szkolnictwo do systemu panującemu w innych częściach ZSRR. Zmiany przerwał wybuch wojny niemiecko-radzieckiej. Najstarszą uczelnią w Białymstoku jest Uniwersytet Medyczny (zał. 1950, 3900 studentów), zarządzający dwoma szpitalami klinicznymi: Uniwersyteckim Dziecięcym Szpitalem Klinicznym i Uniwersyteckim Szpitalem Klinicznym. Dzięki Klinice Ginekologii UMB (pierwsze w Polsce zapłodnienie in vitro) oraz Kriobankowi Białystok jest znanym ośrodkiem leczenia niepłodności. Do grona najlepszych w Polsce placówek badających alergie pokarmowe należy III Klinika Chorób Dziecięcych UMB. Politechnika Białostocka powstała w 1964 r. i obecnie jest największą uczelnią techniczną (15 tys. studentów) w północno-wschodniej Polsce. W 1968 r. powstała filia Uniwersytetu Warszawskiego, która w 1997 r. przekształcona została w samodzielny Uniwersytet w Białymstoku (16 tys. studentów). Jest to największa uczelnia w województwie podlaskim. Białostockie środowisko muzyczne dążyło do utworzenia uczelni muzycznej, mającej być kontynuatorką tradycji Konserwatorium Wileńskiego. Udało się to w 1974 roku. Powstała wtedy filia warszawskiej Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej (później Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina). Filia dostała już od macierzystej uczelni zgodę na usamodzielnienie się. W 1975 r. powstał Wydział Sztuki Lalkarskiej Akademii Teatralnej im. A. Zelwerowicza w Warszawie, który z Białostockim Teatrem Lalek, rozsławił miasto i uczynił je polskim centrum sztuki lalkarskiej. Po 1990 roku w Białymstoku zaczęły powstawać uczelnie prywatne (obecnie jest ich 12), są to m.in. Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania (zał. 1993, jedna z najlepszych niepaństwowych uczelni magisterskich w Polsce) oraz Wyższa Szkoła Ekonomiczna (1996). Uczelnie niepubliczne – Wyższa Szkoła Administracji Publicznej w Białymstoku 1996, najlepsza polska uczelnia zawodowa 2005 i 2007 według rankingu „Rzeczpospolitej” i „Perspektyw”). Została założona przez Fundację Rozwoju Demokracji Lokalnej. Od roku akademickiego 2008/2009 istnieje tam możliwość kształcenia na studiach drugiego stopnia (studia magisterskie) na kierunku „administracja”. W Białymstoku działa również Archidiecezjalne Wyższe Seminarium Duchowne, a także Sekcja św. Jana Chrzciciela Papieskiego Wydziału Teologicznego, która prowadzi Studium Teologii.

Lokalne media

Religia

Kościoły katolickieKościół Zmartwychwstania PańskiegoBazylika św. RochaKościół pw. Wszystkich ŚwiętychKościół św. WojciechaKościół św. StanisławaKościół Najświętszej Maryi PannyKościół Najświętszego Serca Pana Jezusa

Według Narodowego Spisu Powszechnego w 2021 roku 74,76% mieszkańców Białegostoku deklarowało się jako osoby wierzące, w tym 63,72% należało do Kościoła rzymskokatolickiego, a 10,26% do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego; 5,79% osób nie należało do żadnego wyznania, 19,33% osób odmówiło odpowiedzi na pytanie.

Chrześcijaństwo

Katolicyzm

Miasto jest stolicą metropolii i archidiecezji białostockiej Kościoła rzymskokatolickiego. Powstanie diecezji, a następnie archidiecezji i metropolii białostockiej zakończyło okres tymczasowej administracji kościelnej na ziemiach Białostocczyzny należących przez wieki do diecezji wileńskiej, a które po II wojnie światowej pozostały w granicach Polski. Papież Jan Paweł II w dniu 5 czerwca 1991 r., w czasie wizyty w Białymstoku ogłosił decyzję o utworzeniu diecezji białostockiej. W dniu 25 marca 1992 r. Jan Paweł II w bulli Totus Tuus Poloniae populus dokonał reorganizacji metropolii i diecezji polskich. Dokumentem tym podniósł diecezję białostocką do rangi archidiecezji i ustanowił metropolię białostocką, składającą się z archidiecezji białostockiej oraz diecezji łomżyńskiej i drohiczyńskiej. Utworzenie diecezji białostockiej (1991) i podniesienie jej do rangi arcybiskupstwa, a Białegostoku do godności stolicy metropolii (1992), było ukoronowaniem procesu usamodzielniania się tego Kościoła lokalnego. Pierwszym arcybiskupem metropolitą białostockim w dniu 25 marca 1992 r. został mianowany dotychczasowy biskup białostocki dr Edward Kisiel, któremu papież w czasie uroczystej mszy w bazylice św. Piotra na Watykanie w dniu 29 czerwca 1992 r. wręczył paliusz arcybiskupi. Abp Kisiel poprowadził uroczysty ingres do bazyliki metropolitalnej białostockiej 4 października 1992 r. Miasto posiada 36 parafii, które znajdują się 6 dekanatach. W Białymstoku znajduje się również Archidiecezjalne Wyższe Seminarium Duchowne oraz filia Papieskiego Wydziału Teologicznego. Na Uniwersytecie w Białymstoku istnieje Międzywydziałowa Katedra Teologii Katolickiej.

Działalność prowadzi tu ponadto parafia greckokatolicka Trójcy Świętej.

CerkwieCerkiew Hagia SophiaCerkiew Świętego DuchaCerkiew św. JerzegoCerkiew Zmartwychwstania PańskiegoCerkiew Wszystkich Świętychświątynia parafialna położona na głównym cmentarzu prawosławnym miasta Prawosławie

Miasto jest stolicą diecezji białostocko-gdańskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Białystok jest największym skupiskiem wyznawców prawosławia w Polsce. Istnieje tu 12 parafii prawosławnych (w tym 1 wojskowa). Działają m.in. Centrum Kultury Prawosławnej, Radio Orthodoxia, Bractwo Świętych Cyryla i Metodego, Bractwo Młodzieży Prawosławnej, Chór AKSION oraz Prawosławny Ośrodek Miłosierdzia ELEOS. Diecezja posiada także własną przychodnię. Wydawane są czasopisma: „Arche. Wiadomości Bractwa”, „Fos” oraz „Przegląd Prawosławny”. Odbywają się liczne prawosławne festiwale, m.in. Międzynarodowy Festiwal „Hajnowskie Dni Muzyki Cerkiewnej” oraz Białostockie Dni Muzyki Cerkiewnej. W strukturach Uniwersytetu w Białymstoku działa Katedra Teologii Prawosławnej. W pobliskim Supraślu znajduje się Akademia Supraska oraz męski klasztor Zwiastowania Bogurodzicy, a w podbiałostockiej wsi Zwierki – żeński klasztor Narodzenia Bogurodzicy.

W Białymstoku znajduje się największa w Polsce świątynia prawosławna, cerkiew Świętego Ducha. W 2007 w mieście utworzono Prawosławną Szkołę Podstawową im. Świętych Cyryla i Metodego.

Kaplica ewangelicko-augsburska Protestantyzm

W Białymstoku działalność prowadzą następujące kościoły protestanckie:

Restoracjonizm

Islam

W stolicy województwa mieszkają również muzułmanie, jest ich ponad 2 tys. (gł. Tatarzy). Siedzibę ma tu Muzułmańska Gmina Wyznaniowa, należąca do Muzułmańskiego Związku Religijnego, która w lutym 2021 otworzyła meczet. W mieście działa ponadto Oddział Podlaski Ligi Muzułmańskiej w RP, prowadzący Centrum Kultury Islamu. Funkcjonują organizacje islamskie, takie jak Stowarzyszenie Studentów Muzułmańskich oraz Muzułmańskie Stowarzyszenie Kształtowania Kulturalnego. Wydawane jest czasopismo „Pamięć i trwanie”.

Dawna Synagoga Piaskower

Judaizm

W 1931 r. w Białymstoku mieszkało 40 tysięcy Żydów na ok. 100 tysięcy mieszkańców, funkcjonowało ponad 60 synagog oraz innych placówek żydowskich. W 2008 r. w mieście z inicjatywy Fundacji Uniwersytetu w Białymstoku utworzono turystyczno-edukacyjny Szlak Dziedzictwa Żydowskiego.

Buddyzm

Bön

Baha’i

Pierwsze artykuły o bahaitach w lokalnej prasie ukazały się w drugiej połowie 1991 r. po wizytach bahaitów esperantystów oraz innych nauczycieli z Polski i zza granicy. W lipcu 1992 r. pierwszym białostockim bahaitą został Jan Zimnoch. We wrześniu utworzone zostało pierwsze Lokalne Zgromadzenie Duchowe składające się z dziewięciu dorosłych bahaitów, w tym czterech czarnoskórych studentów medycyny. W październiku 1992 r. odbyła się na terenie Szkoły Gastronomicznej Jesienna Szkoła Baha’i, na którą przyjechało kilkadziesiąt osób z Polski i zza granicy. W kolejnych latach bahaici organizowali kameralne spotkania modlitewne, spotykali się na świętach, uczestniczyli też w międzynarodowych projektach, m.in. spotykali się z bahaitami ze wspólnot Białorusi, Litwy, Łotwy, Estonii, Rosji i Ukrainy. W Polsce mieszka ok. 400 wyznawców, z czego kilkunastu w Białymstoku.

Sport i rekreacja

Kluby i organizacje sportowe

Lista drużyn biorących udział w rozgrywkach wojewódzkich i ogólnopolskich (stan na 27.09.2020 r.):

Klub Sport Data
powstania
Stadion/Boisko/Hala Strona www
Jagiellonia Białystok Piłka nożna 1920 Stadion Miejski w Białymstoku www
Hetman Białystok Piłka nożna 1948 boisko boczne przy Stadionie Miejskim w Białymstoku www
MOSP Białystok Piłka nożna 1996 boiska przy ul. Świętokrzyskiej www
Piast Białystok Piłka nożna 1997 boisko boczne przy Stadionie Miejskim w Białymstoku www
BKS Jagiellonia Białystok Piłka nożna 1927 Stadion MOSP w Białymstoku www
Włókniarz Białystok Piłka nożna 1947 www
Włókniarz Białystok Piłka nożna (sekcja żeńska) 1947 boisko boczne przy Stadionie Miejskim w Białymstoku www, www
PKK Żubry Białystok Koszykówka 2003 Hala sportowa VI LO www
Lowlanders Białystok Futbol amerykański 2006 boisko boczne przy Stadionie Miejskim w Białymstoku www
ADH Białystok Hokej na lodzie 2005 Lodowisko BOSiR www
Podlasie Białystok lekka atletyka 1962 Stadion „Zwierzyniec” w Białymstoku www
MKS Juvenia Białystok Pływanie Basen przy ul. Zwycięstwa („Mleczak”) www
Rugby Białystok Rugby 2014 boisko boczne przy Stadionie Miejskim w Białymstoku www
BAS Białystok siatkówka 2010 Hala ZSR www

Wydarzenia sportowe – cykliczne

Obiekty sportowo-rekreacyjne

Stadion BOSiR „Zwierzyniec” Lodowisko BOSiR w Białymstoku Hala widowiskowo-sportowa Politechniki Białostockiej Stadiony i hale sportowe Baseny Korty tenisowe Inne

Wojsko

Stacjonuje tu 18 Pułk Rozpoznawczy (ul. Kawaleryjska), 25 Wojskowy Oddział Gospodarczy oraz dowództwo 1 Podlaskiej Brygady Obrony Terytorialnej i wchodzący w jej skład 11 batalion lekkiej piechoty.

Administracja

Oficjalna pieczęć prezydenta miasta Logo miasta Białystok Administracja publiczna w BiałymstokuPodlaski Urząd Wojewódzki w BiałymstokuPodlaski Urząd Wojewódzki w BiałymstokuUrząd Marszałkowski Województwa PodlaskiegoUrząd Marszałkowski Województwa PodlaskiegoPierwszy Urząd Skarbowy w BiałymstokuZUS Oddział w BiałymstokuSąd Rejonowy w BiałymstokuSąd Okręgowy w BiałymstokuSąd Apelacyjny w BiałymstokuProkuratura Rejonowa w BiałymstokuProkuratura Okręgowa w BiałymstokuProkuratura Apelacyjna w Białymstoku

Białystok ma status miasta na prawach powiatu. Siedziba władz miasta znajduje się przy ul. Słonimskiej. Białystok należy do kilku organizacji miejskich: Unia Metropolii Polskich, Euroregion Niemen, Fundacja Zielone Płuca Polski (siedziba), Eurocities.

Prezydent miasta

Organem wykonawczym władz jest prezydent miasta. Prezydent miasta Białegostoku jest wybierany przez mieszkańców w wyborach bezpośrednich. Stanowisko od 2006 roku obejmuje Tadeusz Truskolaski.

Rada Miasta

Mieszkańcy wybierają do Rady Miasta Białystok 28 radnych.

Ugrupowanie Kadencja 2002–2006 Kadencja 2006–2010 Kadencja 2010–2014 Kadencja 2014–2018 Kadencja 2018 – 2023 Kadencja 2024–2029
Liga Polskich Rodzin 8
Sojusz Lewicy Demokratycznej 10 (SLD-UP) 4 (LiD) 4 1
Białostockie Porozumienie Prawicy 5
Prawo i Sprawiedliwość 5 12 8 15 12 12
Platforma Obywatelska 12 16 6 16 14 (KO)
KWW Tadeusza Truskolaskiego 6
Trzecia Droga 2

W 2007 roku władze miasta powołały do życia Młodzieżową Radę Miasta, która jest organem samorządowym młodzieży zamieszkałej na terenie Białegostoku i uczącej się w szkołach gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych w mieście. Młodzieżowa Rada jest apolitycznym organem konsultacyjnym dla organów samorządu miejskiego.

Podział administracyjny

Białystok podzielony jest na 29 osiedli.

Miasta partnerskie

Miasta partnerskie
Miasto Rok podpisania umowy
Reggio Calabria, Włochy Włochy 2018
Eindhoven, Holandia Holandia 1992
Kowno, Litwa Litwa 1994
Milwaukee, Stany Zjednoczone Stany Zjednoczone 1995
Dijon, Francja Francja 1996
Yehud, Izrael Izrael 2010
Jełgawa, Łotwa Łotwa 2014
Mazara del Vallo, Włochy Włochy 2014
Lusaka, Zambia Zambia 2014
Bornova, Turcja Turcja 2015
Chongzuo, Chiny 2018
Sliema, Malta Malta 2018
Dobricz, Bułgaria Bułgaria 2018
Bahyr Dar, Etiopia Etiopia 2021

Białystok współpracuje również z innymi miastami w ramach obszaru Partnerstwa Wschodniego

Po rosyjskiej agresji na Ukrainę w 2022 roku miasto wypowiedziało współpracę rosyjskim Królewcowi, Tomskowi, Pskowowi i Irkuckowi oraz białoruskiemu Grodnu.

Honorowi obywatele Białegostoku

Pomnik marszałka Józefa Piłsudskiego

Tytuł Honorowego Obywatela Miasta Białegostoku został przyznany 16 razy:

Uchylone

Zobacz też

Uwagi

  1. Dokładna data nie jest znana.
  2. Łącznie z parafiami w Fastach i Zaściankach, obejmującymi swoim zasięgiem część Białegostoku.

Przypisy

  1. Rocznica nadania praw miejskich dla miasta Białystok – 01.02 , Wrota Podlasia   (pol.).
  2. JózefJ. Maroszek JózefJ., Ponowienie praw miejskich Białegostoku w 1749 r., Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku, 1998, s. 3-11, ISSN 0860-4096   (pol.).
  3. a b Tablica 2. Stan geodezyjny i kierunki wykorzystania powierzchni miasta, Położenie i warunki naturalne, Urząd Statystyczny w Białymstoku, 2019 .
  4. Uchwała nr XVI/240/15 Rady Miasta Białystok z dnia 14 grudnia 2015 r. , Poz. 4435 z 2015 r., Dz. Urz. Woj. Podlaskiego, 21 grudnia 2015, s. 24 .
  5. GUS Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2023 roku.
  6. GUS, Ludność w miastach w 2022 r. , Bank Danych Lokalnych GUS  .
  7. Miasta największe pod względem liczby ludności , GUS, 31 grudnia 2020   (pol.).
  8. Zygmunt Gloger: Geografia historyczna ziem dawnej Polski. Kraków: Spółka Wydawnicza Polska, 1900, s. 208. OCLC 69282761. Cytat: Ziemia bielska stanowiła północną połowę Podlasia z miastami i miasteczkami: Białystok . (pol.).
  9. Józef Maroszek: Pogranicze Litwy i Korony w planach króla Zygmunta Augusta. Z historii dziejów realizacji myśli monarszej między Niemnem a Narwią. Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2000, s. 114. ISBN 83-87884-37-5. . (pol.).
  10. Józef Porzecki: Rozwój osadnictwa drobnoszlacheckiego nad rzeką Świsłoczą na Grodzieńszczyźnie. W: Rola szlachty mazowieckiej w kształtowaniu polskiego krajobrazu kulturowego. Adam Koseski, Aleksander Kociszewski, Irena Kotowicz-Borowy (red.). Ciechanów: Muzeum Szlachty Mazowieckiej w Ciechanowie, 2000, s. 291. ISBN 83-88067-16-8. Cytat: Grodzieńszczyzna weszła w skład województwa trockiego jako powiat grodzieński. (pol.).
  11. Agnieszka Frankowska: Nazewnictwo dzielnic i osiedli Białegostoku. Warszawa: Uniwersytet Warszawski, 2008, s. 74, 89, 122–123, 173. . (pol.).
  12. Białystok – Klimat – Informator białostocki.
  13. Urząd Statystyczny w Białymstoku / Dane o województwie / Stolica województwa / Leśnictwo. Środowisko , bialystok.stat.gov.pl  .
  14. Zielone Płuca Polski. bialystok.pl. .
  15. Wyborcza.pl , bialystok.wyborcza.pl  .
  16. Dziennik Urzędowy Województwa Podlaskiego , Dziennik Urzędowy Województwa Podlaskiego   (pol.).
  17. Białystok: Tereny zielone przy ul. Marczukowskiej będą nosiły nazwę Parku im. Andrzeja Piotra Karolskiego , www.portalsamorzadowy.pl, 27 listopada 2023   (pol.).
  18. Dziennik Urzędowy Województwa Podlaskiego , Poz. 6155 z 2023 r., Dziennik Urzędowy Województwa Podlaskiego, 5 grudnia 2023   (pol.).
  19. Józef Maroszek, Rzemiosło w miastach podlaskich, w: Studia nad produkcją rzemieślniczą w Polsce (XIV-XVIII w.), Maria Kwapień, Józef Maroszek, Andrzej Wyrobisz, Wrocław 1976, s. 95.
  20. Tomasz Karbowniczek, Karolina Świecich ze zbioru „“Żydzi i wojsko polskie w XIX i XX w.” IPN 2020, ISBN 978-83-8098-894-1, s. 65.
  21. Andrzej Friszke „Państwo czy rewolucja. Polsce komuniści a odbudowanie państwa polskiego 1892 – 1920“ Wydawnictwo Krytyki Politycznej 2020, ISBN 978-83-66586-19-2, str. 99
  22. Lądowisko sterowców - Puszcza Knyszyńska , puszczaknyszynska.treespot.pl   (pol.).
  23. SzymonS. Rudnicki SzymonS., Żydzi w parlamencie II Rzeczypospolitej, Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2015, s. 464, ISBN 978-83-7666-363-0 ISBN 978-83-7666-412-5 .
  24. AnnaA. Sobór-Świderska AnnaA., Jakub Berman. Biografia komunisty, Warszawa: IPN, 2009, s. 54, ISBN 978-83-7629-090-4, OCLC 836862492 .
  25. Yitzhak Arad: The Holocaust in the Soviet Union. Lincoln i Jerusalem: University of Nebraska Press i Yad Vashem, 2009, s. 150. ISBN 978-0-8032-4519-8. (ang.).
  26. August Grabski „Żydzi skazani na komunę”, „Gazeta Wyborcza” 16/17 września 2006, s. 30.
  27. „Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939–1945”, Sport i Turystyka 1988, ISBN 83-217-2709-3, s. 67.
  28. Dominika Czarnecka „Pomniki Wdzięczności Armii Czerwonej w Polsce Ludowej i w III Rzeczypospolitej” IPN 2015, ISBN 978-83-7629-777-4, s. 384.
  29. Dolata i Jurga 1977 ↓, s. 32.
  30. Wiesław Wróbel-BibliotekaW.W.B. Uniwersytecka Wiesław Wróbel-BibliotekaW.W.B., Cmentarz ewangelicki. Zapomniana historia (zdjęcia) , Kurier Poranny, 7 grudnia 2014   (pol.).
  31. Miasto Białystok: Budowa Muzeum Pamięci Sybiru. 2013-02-22. . (pol.).
  32. Szlak esperanto i wielu kultur. odkryj.bialystok.pl. . .
  33. Szlak śladami błogosławionego księdza Michała Sopoćki. sopocko.pl. . .
  34. Szlak esperanto i wielu kultur. odkryj.bialystok.pl. . .
  35. Szlak białostockich murali (pieszy) , Białystok – Oficjalny Portal Miasta   (pol.).
  36. Szlak Bojar , Białystok – Oficjalny Portal Miasta   (pol.).
  37. Białystok: nowy szlak turystyczny prowadzi przez cerkwie , Onet Wiadomości, 5 sierpnia 2019   (pol.).
  38. Wykaz znakowanych szlaków przez PTTK – woj. podlaskie , 29 marca 2021 .
  39. Koncepcje 3D. bialystok.pl. .
  40. Białystok – Promocja, głupcze – Wiadomości24.
  41. a b c d Rynek w Białymstoku – Polska turystyka wycieczki noclegi.
  42. Ludność Białegostoku.
  43. Liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  44. GUS – Bank Danych Lokalnych. .
  45. https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5670/22/1/1/struktura_narodowo-etniczna.pdf
  46. a b c d e f „Sytuacja społeczno-gospodarcza Białegostoku w 2019 r.”, Tablica 62 Podmioty gospodarki narodowej w rejestrze REGON Stan w dniu 31 grudnia, Urząd Statystyczny w Białymstoku, Białystok 2020.
  47. a b „Sytuacja społeczno-gospodarcza Białegostoku w 2019 r.”, Tablica 13 Pracujący Stan w dniu 31 grudnia, Urząd Statystyczny w Białymstoku, Białystok 2020.
  48. GUS, Obwieszczenie w sprawie przeciętnej stopy bezrobocia w kraju oraz na obszarze powiatów stan na dzień 30 czerwca 2022 roku , stat.gov.pl   (pol.).
  49. „Sytuacja społeczno-gospodarcza Białegostoku w 2019 r.”, Tablica I Białystok na tle innych miast wojewódzkich w 2019 r., Urząd Statystyczny w Białymstoku, Białystok 2020.
  50. Praca Białystok - oferty pracy w Białymstoku , Portal Praca.pl   (pol.).
  51. Źródło: http://www.ac.com.pl/.
  52. Źródło: https://altradpoland.pl/.
  53. Źródło: https://www.biazet.pl/pl/.
  54. Źródło: http://www.bison-bial.pl/.
  55. Źródło: http://pl.kan-therm.com/about.html.
  56. Źródło: https://www.biawar.com.pl/.
  57. Źródło: http://www.promotech.eu/pl/.
  58. Źródło: https://www.rosti.com/location/rosti-poland/.
  59. Źródło: http://smpkariera.pl/.
  60. Źródło: https://biaform.com.pl/.
  61. Źródło: https://www.danwood.pl/pl/kontakt.
  62. Źródło: http://ww2.forte.com.pl/pl/contact.
  63. Źródło: https://avalingerie.pl/.
  64. Źródło: https://www.gaia.com.pl/.
  65. Źródło: https://www.gorteks.com.pl/O-nas-cabout-pol-3.html.
  66. Źródło: https://jumitex.pl/contact/.
  67. Źródło: https://www.kinga.com.pl/o-nas.
  68. Źródło: https://kostar.com.pl/.
  69. Źródło: https://vena-bielizna.pl/.
  70. Źródło: https://chlodnia-bialystok.com.pl/.
  71. Źródło: https://www.kp.pl/browary/browar-dojlidy?mobile=1.
  72. Źródło: https://mispol.com.pl/kontakt/.
  73. Źródło: https://www.spolem.bialystok.pl/.
  74. Źródło: http://pzz.bialystok.pl/.
  75. Źródło: https://www.bzgraf.pl/.
  76. Źródło: https://masterpress.com/.
  77. Źródło: https://andropol.pl/.
  78. Źródło: https://www.agnella.pl/.
  79. Źródło: http://www.biaglass.pl/pl/home/.
  80. Źródło: https://www.pilkington.com/pl-pl/pl/lokalizacje-kontakty/pilkington-igp-producent-szyb-zespolonych-i-przetworca-szkla/pilkington-igp-oddzial-bialystok.
  81. Źródło: https://bpnt.bialystok.pl/PL.
  82. Źródło: https://www.sot.pl/.
  83. Źródło: http://www.bartergaz.pl/.
  84. Źródło: https://bialchem.pl/.
  85. Źródło: https://chorten.com.pl/.
  86. Inwestorzy zagraniczni.
  87. Dz.U. z 1990 r. nr 51, poz. 301.
  88. a b Źródło: „Sytuacja społeczno-gospodarcza Białegostoku w 2019 r.”, Tablica 62 Podmioty gospodarki narodowej w rejestrze REGON Stan w dniu 31 grudnia, Urząd Statystyczny w Białymstoku, Białystok 2020.
  89. Źródło: https://www.yuniversalpodlaski.pl/.
  90. Źródło: https://askosa.pl/.
  91. Źródło: https://www.jaz-bud.pl/.
  92. Źródło: https://www.budrex-kobi.pl/.
  93. Źródło: http://www.anatex.pl/.
  94. Źródło: https://electrum.pl/.
  95. Źródło: https://www.zeto.bialystok.pl/.
  96. Źródło: https://intratel.pl/.
  97. MonikaM. Żmijewska MonikaM., Białostocka firma Inspeerity w pierwszej setce najbardziej obiecujących firm w Europie. W rankingu Financial Times jest też PhotoAiD , Gazeta Wyborcza, 7 marca 2023  .
  98. Źródło: https://softwarehut.com/.
  99. Źródło: https://www.computerplus.com.pl/.
  100. Źródło: https://whitehill.eu/.
  101. Liczba bezrobotnych oraz stopa bezrobocia według województw, podregionów i powiatów (stan w końcu listopada 2010 r.). Główny Urząd Statystyczny, 2011-01-26. . (pol.).
  102. GUS, Bezrobotni zarejestrowani i stopa bezrobocia. Stan w końcu września 2019 r. , stat.gov.pl   (pol.).
  103. Trasa Niepodległości: koniec budowy, czekamy na otwarcie , bia24.pl   (pol.).
  104. Redakcja, Ring białostocki. Jedyna taka obwodnica w wewnątrz miasta. Liczy 28 km. To trasa generalska, trasa niepodległości i ul. Ciołkowskiego , Kurier Poranny, 17 listopada 2020   (pol.).
  105. Podsumowanie projektu „Podlaska kolej na tak” – Rynek Kolejowy , www.rynek-kolejowy.pl  .
  106. Uchwała nr XVI/240/15 Rady Miasta Białystok z dnia 14 grudnia 2015 r. , Poz. 4435 z 2015 r., Dz. Urz. Woj. Podlaskiego, 21 grudnia 2015 .
  107. GUS – Bank Danych Lokalnych , Transport i łączność > Komunikacja miejska > Długość bus-pasów. Dane z roku 2021 dla jednostki 2061000 (Powiat m. Białystok), bdl.stat.gov.pl  .
  108. Białostocka Komunikacja Miejska. BKM – Bliżej CELU , komunikacja.bialystok.pl   (pol.).strona główna serwisu
  109. Z Dobrzyniewa do Białegostoku taniej i sprawniej , Bia24   (pol.).
  110. PKS Nova uruchamia podmiejską linię na trasie Białystok – Supraśl , Wrota Podlasia   (pol.).
  111. GUS – Bank Danych Lokalnych , Transport i łączność > Ścieżki rowerowe. Dane z roku 2021 dla jednostki 2061000 (Powiat m. Białystok), bdl.stat.gov.pl  .
  112. BiKeR? Jedziemy! , bikerbialystok.pl  .
  113. Pas startowy na Krywlanach | Wschodzący Białystok – Oficjalny Portal Miasta , www.bialystok.pl  .
  114. Wykaz lądowisk wpisanych do ewidencji lądowisk na dzień 18 stycznia 2021 r. , Urząd Lotnictwa Cywilnego, 18 stycznia 2021 .
  115. Kino Camera Cafe.
  116. Kino Ton.
  117. a b Godziny otwarcia – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku , ksiaznicapodlaska.pl  .
  118. Filia nr 1 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku , ksiaznicapodlaska.pl  .
  119. Filia nr 2 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku , ksiaznicapodlaska.pl  .
  120. Filia nr 3 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku , ksiaznicapodlaska.pl  .
  121. Filia nr 4 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku , ksiaznicapodlaska.pl  .
  122. Filia nr 5 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku , ksiaznicapodlaska.pl  .
  123. Filia nr 6 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku , ksiaznicapodlaska.pl  .
  124. Filia nr 7 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku.
  125. Filia nr 8 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku , ksiaznicapodlaska.pl  .
  126. Filie nr 9 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku , ksiaznicapodlaska.pl  .
  127. Filia nr 11 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku , ksiaznicapodlaska.pl  .
  128. Filia nr 12 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku , ksiaznicapodlaska.pl  .
  129. Filia nr 13 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku , ksiaznicapodlaska.pl  .
  130. Filia nr 14 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku , ksiaznicapodlaska.pl  .
  131. Filia nr 15 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku , ksiaznicapodlaska.pl  .
  132. Filia nr 17 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku , ksiaznicapodlaska.pl  .
  133. Festiwal Przedsiębiorczości BOSS , ug.edu.pl  .
  134. Projekty , Studenckie Forum Business Centre Club  .
  135. Międzynarodowy Festiwal Szkół Lalkarskich , dziennikteatralny.pl  .
  136. Międzynarodowy Festiwal Muzyki Cerkiewnej – „Hajnówka” , festiwal-hajnowka.pl  .strona główna serwisu
  137. Wampiriada – studenckie honorowe krwiodawstwo.
  138. Festiwal Światła i Sztuki Ulicy – Lumo Bjalistoko.
  139. Zakład Karny Białystok. sw.gov.pl. . (pol.).
  140. Wykaz NKA dla lokalizacji Ab. Służb Alarmowych 112 , Urząd Komunikacji Elektonicznej, 12 listopada 2020  .
  141. SP ZOZ MSWiA w Białymstoku , www.zozmswia.bialystok.pl  .strona główna serwisu
  142. Jaszcze da wajny. W: Armija Krajowa... s. 12.
  143. a b c Archidiecezja Białostocka.
  144. Parafie , cerkiew.eu  .
  145. Zbory i placówki , chwe.pl  .
  146. Zbory , adwent.pl  .
  147. Zbory , kbwch.pl  .
  148. Zbory , baptysci.pl  .
  149. Federacja Apostolska Obóz Boży , obozbozy.pl  .strona główna serwisu
  150. Kościoły lokalne , kosciolchwaly.pl  .
  151. Białystok , luteranie.pl  .
  152. Zbór w Białymstoku  .
  153. Kościół Zielonoświątkowy Zbór „Dobra Nowina” w Białymstoku  .strona główna serwisu
  154. Znajdź Kościół , kz.pl  .
  155. Więcej , kwakrzy.org  .
  156. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org  .
  157. Kontakt , zborbialystok.pl  .
  158. Kontakt – Muzułmański Związek Religijny w RP , mzr.pl  .
  159. Symboliczne otwarcie meczetu w Białymstoku – Muzułmański Związek Religijny w RP , mzr.pl  .
  160. Centra Islamu , islam.info.pl  .
  161. Kontakt , islam-bialystok.dzs.pl  .
  162. Kronika projektu Szlak Dziedzictwa Żydowskiego  .
  163. Ośrodki , buddyzm.pl  .
  164. Białystok , ligmincha.pl  .
  165. Wiara bahai , bahai.org.pl  .strona główna serwisu
  166. BAS Białystok – Sezon 2020/2021 – TAURON 1. Liga , www.tauron1liga.pl  .
  167. Klub Judo Politechniki Białostockiej. judo.bialystok.pl. .
  168. Jagiellonia Judo Club. jagiellonia-judo.pl. .
  169. Human Białystok klub sportowy.
  170. O nas – MKS Batory 18.
  171. UKS „Wygoda” Białystok. .
  172. Białystok Półmaraton. bialystokpolmaraton.pl. . (pol.).
  173. Białystok Biega. bialystokbiega.pl. . (pol.).
  174. Ekiden. electrumekiden.pl. . (pol.).
  175. Hero Run Białystok. herorun.pl. . (pol.).
  176. Baseny w Białymstoku.
  177. Dz.U. z 2022 r. poz. 1277.
  178. Prezydent Miasta Białegostoku – Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w Białymstoku , www.bip.bialystok.pl  .
  179. Państwowa Komisja Wyborcza: Wybory samorządowe. wybory2002.pkw.gov.pl. .
  180. Geografia wyborcza – Wybory samorządowe – Państwowa Komisja Wyborcza. wybory2006.pkw.gov.pl. .
  181. Wybory Samorządowe 2010 – Geografia wyborcza – Województwo podlaskie – – m. Białystok. wybory2010.pkw.gov.pl. .
  182. Wyniki wyborów samorządowych 2014. Nowi radni. Oficjalne wyniki PKW. poranny.pl. .
  183. Wybory samorządowe 2018 , wybory2018.pkw.gov.pl  .
  184. Wybory Samorządowe 2024 , wybory.gov.pl   (pol.).
  185. Uchwała Nr XIX/197/07 Rady Miasta Białegostoku z dnia 26 listopada 2007 roku.
  186. Nowe osiedle – Bagnówka , Białystok – Oficjalny Portal Miasta   (pol.).
  187. a b Współpraca zagraniczna , Białystok – Oficjalny Portal Miasta   (pol.).
  188. Maltański partner Białegostoku.
  189. Andrzej Kłopotowski: Wojna na Ukrainie. Białystok zrywa współpracę z miastami partnerskimi w Rosji i Białorusi. bialystok.wyborcza.pl, 2022-03-03. .
  190. Honorowi Obywatele Miasta , Białystok – Oficjalny Portal Miasta   (pol.).
  191. a b Honorowi obywatele miasta. bialystok.pl. .
  192. Honorowi Obywatele Miasta , Białystok – Oficjalny Portal Miasta   (pol.).
  193. Uchwała w sprawie nadania Honorowego Obywatelstwa Miasta Białegostoku Państwu Catherine Stankiewicz von Ernst i Zygmuntowi Stankiewicz , BIP Urzędu Miejskiego w Białymstoku, 23 października 2006 .
  194. Uchwała nr LIV/626/14 Rady Miasta Białegostoku z dnia 20.01.2014. . .
  195. Arcybiskup Jakub uhonorowany , www.bialystok.pl  .
  196. Paweł Adamowicz uhonorowany , www.bialystok.pl  .
  197. AnnaA. Kowalska AnnaA., Uhonorowanie profesora Szamatowicza , Białystok.pl - Oficjalny Portal Miasta, 15 stycznia 2024   (pol.).
  198. Uchwała Nr XXXII/468/20 Rady Miasta Białystok z dnia 23 listopada 2020 r. , 23 listopada 2020 .
  199. Kard. Gulbinowicz bez honorowego obywatelstwa Białegostoku. Nie wszyscy za tym głosowali. BIałystok Online. . (pol.).
  200. Redakcja, Białystok. Rada miasta pozbawiła arcybiskupa Sławoja Leszka Głódzia tytułu Honorowego Obywatela Białegostoku , Kurier Poranny, 27 kwietnia 2021   (pol.).

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Białystok
Osiedla Białegostoku
Ulice i place Białegostoku

Herb Białegostoku

Województwo podlaskie
Miasta na prawach powiatu
Powiaty
Inne zagadnienia

Województwo białostockie (II Rzeczpospolita)
Powiat miejski
Powiaty ziemskie

herb województwa białostockiego

Powiat białostocki (do 1940 i 1945–75)
Przynależność wojewódzka
Gminy miejskie
(1919–75)
Osiedla (1954–72)
Gminy wiejskie
(1919–54 i 1973–75)
Gromady
(1954–72)
Miasta województwa podlaskiego
Miasta na prawach powiatu
Miasta powiatowe
Miasta gminne

Podział administracyjny Polski
Województwa
Siedziby wojewodów
i sejmików
Podziały administracyjne
województw
Herby województw
Flagi województw
Województwa proponowane
Inne jednostki podziału

Miasta wojewódzkie II Rzeczypospolitej

Polska

Kontrola autorytatywna (miasto na prawach powiatu):Encyklopedie internetowe: